Cezaevi izni, hükümlünün belirli neden ve süreyle kurumdan ayrılmasına olanak tanır. 5275 sayılı Kanun mazeret izni, özel izin ve iş arama izni olmak üzere üç temel tür düzenler. İzin koşullu salıverme değildir; süre sonunda kuruma dönmek zorunludur ve izinli geçen süre cezadan sayılır.
Yüksek güvenlikli kurumda bulunanlar ve kanundaki bazı suç grupları bakımından izin kısıtlı olabilir. Tutuklulara yakın ölümü veya ağır hastalığı için mahkeme/savcılık izniyle ayrı usul uygulanır.
Mazeret izni hangi hâllerde verilir?
Hükümlülük süresinin kanunda belirtilen bölümünü iyi hâlle geçiren hükümlüye:
- Ana, baba, eş, kardeş veya çocuğun ölümü,
- Bu yakınlardan birinin hayati tehlike oluşturan ağır hastalığı,
- Deprem, yangın, su baskını gibi felaket nedeniyle önemli zarara uğrama
hâllerinde mazeret izni verilebilir.
Ölüm veya hastalık resmî belgeyle doğrulanır. Güvenlik riski, gidilecek yer ve yol süresi değerlendirilir. Yurt dışına çıkmayı gerektiren izin verilemez.
Cenazeye katılma ve hasta ziyareti için yönetmelikte daha kısa fiilî süreler ve güvenlik refakati öngörülebilir. Talep gecikmeden kurum müdürlüğüne sunulmalıdır.
Özel izin nedir?
Açık ceza infaz kurumunda bulunan veya açığa ayrılma hakkı kazanmasına rağmen belirli nedenlerle kapalıda tutulan iyi hâlli hükümlüye aile bağlarını korumak ve dış dünyaya uyum amacıyla özel izin verilebilir.
Kurum en üst amirinin önerisi ve Cumhuriyet başsavcılığının onayıyla üç ayda bir, yol hariç yedi güne kadar izin mümkündür. Hastalık veya doğal afet gibi zorunlu hâllerde izinler birleştirilebilir.
Yedi gün otomatik kazanılmış süre değildir; güvenlik, disiplin ve ulaşım koşullarına göre daha kısa izin verilebilir.
İş arama izni
Ceza infaz kurumunda en az altı ay kesintisiz kalan ve koşullu salıverilmesine bir ay kalan hükümlüye, topluma dönüşte iş bulmasını kolaylaştırmak için çalışma günlerinde sekiz saate kadar iş arama izni verilebilir.
İş görüşmesi, meslek kuruluşu veya iş kurumu randevusu belgelenmelidir. Kurum amirinin önerisi ve başsavcılık onayı gerekir.
İzin başvurusu nasıl yapılır?
Dilekçe ceza infaz kurumu müdürlüğüne verilir. İzin türü, gerekçe, gidilecek adres, ulaşım süresi, kalınacak yer ve iletişim bilgileri yazılır. Ölüm belgesi, sağlık kurulu raporu, afet hasar kaydı veya iş görüşme belgesi eklenir.
Kurum güvenlik ve iyi hâl değerlendirmesi yapar; gerekli onay süreci tamamlanır. Acil cenaze izninde aynı gün resmî doğrulama için yakınlar savcılık ve kurumla iletişim kurabilir.
İzinden geç dönmenin sonucu
İzin süresini iki gün veya daha az aşan hükümlü hakkında disiplin işlemi yapılır. İki günden fazla geç dönme veya hiç dönmeme TCK 292 kapsamında hükümlü veya tutuklunun kaçması suçunu gündeme getirir. İzinli iken firar eden kişiye yeniden izin verilmez ve açık kurum statüsü etkilenir.
Hastane yatışı, kaza veya ulaşımın kesilmesi gibi mücbir sebep derhâl kuruma/kolluğa bildirilmeli; hükümlü kendi iradesiyle en kısa sürede dönmeli ve belge sunmalıdır.
Ret kararına karşı başvuru
İzin talebinin keyfî veya hukuka aykırı reddi, kararın öğrenilmesinden itibaren on beş gün içinde infaz hâkimliğine şikâyet edilebilir. İznin zamanı geçecekse ivedi inceleme ve tedbir talep edilmelidir.
Hâkim kararına karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde ağır ceza mahkemesine itiraz mümkündür.
Sonuç
Hükümlünün mazeret, özel ve iş arama izinleri farklı koşullara tabidir. Açık kurum özel izni üç ayda bir yol hariç yedi güne kadar verilebilir; mazeret belgelendirilmeli, iş arama izni koşullu salıvermeden önce kullanılmalıdır. Süresinde dönmemek disiplin ve firar sonucu doğurabilir.
İçerik kapsamı: Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır. İzin süresi ve güvenlik yöntemi kurum ve hükümlünün statüsüne göre belirlenir.