Resmî belgeyi sahte düzenlemek, gerçek resmî belgeyi aldatma yeteneği olacak şekilde değiştirmek veya sahte resmî belgeyi kullanmak TCK m.204 kapsamındadır.
Belgenin resmî niteliği, düzenleyenin kamu görevi ve belgenin hukuki işlevi üzerinden belirlenir.
Belgenin resmî ya da özel niteliği, kim tarafından düzenlendiği, gerçeği bozan müdahale, kullanım ve aldatma yeteneği suç vasfını belirleyen başlıca unsurlardır.
Yaptırımın kanuni çerçevesi
Özel kişi tarafından işlenen temel şekil iki yıldan beş yıla kadar hapistir.
Görevi gereği belge düzenlemeye yetkili kamu görevlisinin sahteciliği üç yıldan sekiz yıla kadar hapistir.
Sahteliği sabit oluncaya kadar geçerli belge niteliğinde ceza yarı oranında artırılır.
Gerçek resmî belgeyi bozma, yok etme veya gizleme iki yıldan beş yıla kadar hapis; kamu görevlisi tarafından işlenirse ayrıca yarı artırım gerektirir.
Sahte belgenin başka bir suçta kullanılması hâlinde hem sahtecilik hem ilgili suçtan ceza verilebilir.
Bu suç tipine ilişkin incelemede, resmî belgede sahtecilik ve kamu iddiasının kanuni unsurları ile dosyadaki somut olgular karşılaştırılır.
Benzer durumlardan ayrılan yön
Her gerçeğe aykırı içerik maddi sahtecilik değildir; belgenin düzenleyicisi, yetkisi ve fikri sahtecilik düzenlemesi ayrılmalıdır.
Özel belgede sahtecilikte sahte düzenleme veya değiştirmeye ek olarak kullanma unsuru aranır.
Belgenin aslı, düzenleyen kurum kayıtları, imza ve baskı incelemesi, elektronik doğrulama bilgileri ile aldatma yeteneği bilirkişi incelemesine konu olabilir.
Belge aslı ve kurum kayıtları, düzenleme yetkisi, kullanım biçimi, kriminal inceleme ve aldatma yeteneği birlikte değerlendirilir; teknik tespit ile hukuki vasıf birbirinden ayrılır.
Usul koşulları
Şikâyete bağlı değildir.
Uzlaştırma kapsamında değildir.
İcra hareketlerinin hangi aşamada kaldığı teşebbüsü, kişilerin fiile katkı biçimi ise faillik veya diğer iştirak türlerini belirler.
Pratik ayrımlar
| Soru | Yanıt |
|---|---|
| Uzlaştırma mümkün mü? | Uzlaştırma kapsamında değildir. |
Günlük adlandırma yerine, resmî belgede sahtecilik ve kamu olarak nitelenen davranışın ilgili hükümdeki karşılığı esas alınır.
Bilgi notu: Metin resmî belgede sahtecilik suçu ve kamu görevlisinin sorumluluğu bakımından genel açıklama içerir. Somut olayın hukuki sonucu, fiilin özellikleri ve hukuka uygun deliller üzerinden belirlenir.