Kripto varlığın adı değil evlilik içinde ne zaman ve hangi kaynakla edinildiği, kişisel malın yerine geçen değer olup olmadığı önemlidir.
Cüzdana teknik erişim ile mal rejimi bakımından hak sahipliği birbirinden ayrıdır. Edinim tarihi, kullanılan kaynak, transfer geçmişi ve değerleme zamanı birlikte incelendiğinde varlığın paylaşım hesabındaki yeri belirlenebilir.
Kripto varlığın mal rejimindeki yeri
Mal rejimi tasfiyesi bakımından elektronik veriler önemli bir başlangıç noktasıdır. Edinim tarihi, fon kaynağı, cüzdan aidiyeti ve değerleme verileri HMK m.199 çerçevesinde belge olarak değerlendirilebilir; ancak her kaydın kaynağı, bütünlüğü ve ilgili kişiyle bağlantısı ayrıca kurulmalıdır.
Mal rejiminde kripto varlığın teknoloji türü değil edinilme zamanı ve kaynağı belirleyicidir. Hesabın bir eş adına olması, varlığın kişisel mal olduğu sonucunu kendiliğinden doğurmaz; edinilmiş mal ve kişisel mal ayrımı somut para akışıyla kurulur.
Bilirkişi adres ve fon akışını açıklayabilir; mülkiyet, kişisel mal, tereke aidiyeti veya suçtan elde edilme konusunda nihai hukuki kararı veremez.
Aidiyet, ispat ve değerleme
Banka transferleri, borsa özetleri, e-posta, cüzdan adresleri ve cihaz kayıtları varlığın izini gösterebilir; adres tek başına eşle bağlantıyı kesinleştirmez.
Miktar ile Türk lirası karşılığı ayrılmalı; mal rejiminin sona erme ve değerleme tarihleri ile tokenın likiditesi dikkate alınmalıdır.
Cüzdan adresi tespit edildikten sonra aidiyet, teknik erişim, değerleme tarihi ve üçüncü kişi hakları ayrı başlıklar hâlinde incelenmelidir.
Mal rejimi açısından temel ayrımlar
| İncelenecek soru | Neden önemli? | Tipik kayıt |
|---|---|---|
| Ne zaman edinildi? | Mal rejimi dönemini belirler | Emir ve banka tarihi |
| Hangi kaynakla alındı? | Edinilmiş/kişisel mal ayrımını etkiler | Banka ve miras/bağış belgeleri |
| Hâlen nerede? | Değerleme ve tasfiye hesabını etkiler | Cüzdan ve platform kayıtları |
Edinilmiş mal veya kişisel mal ayrımı
Kripto varlığın evlilik sırasında satın alınması, tek başına kesin sınıflandırma için yeterli değildir. Satın almada kullanılan para, miras veya bağıştan mı yoksa çalışma gelirinden mi geldiği; varlığın kişisel malın yerine geçen değer olup olmadığı incelenir.
Borsa hesabının yalnızca bir eş adına olması mülkiyet ve mal rejimi hesabını tek başına belirlemez. Hesap sahibi teknik kontrolü elinde tutabilir; fakat ekonomik kaynağın hangi mal grubuna ait olduğu ayrıca tespit edilir.
Gizlenen varlıkların tespiti
Banka hesaplarından borsalara yapılan transferler, e-posta bildirimleri, platform hesapları, donanım cüzdanları ve cihaz kayıtları kripto varlığın izini gösterebilir. Cüzdan adresi bulunduğunda işlem geçmişi incelenebilir; ancak adresin eşe aidiyeti başka kayıtlarla desteklenmelidir.
Varlığın üçüncü kişiye gönderilmesi veya farklı tokena çevrilmesi mal rejimi hesabından otomatik olarak çıkarılmasını sağlamaz. Transferin amacı, karşılığı ve zamanlaması değerlendirilir. Dava öncesi olağandışı transferler tek başına kaçırma kanıtı değildir; fakat diğer olgularla birlikte önem taşıyabilir.
Değerleme ve fiyat oynaklığı
Kripto varlığın miktarı, türü ve hukuken esas alınacak tarihteki değeri ayrı ayrı belirlenmelidir. Likiditesi zayıf tokenın ekranda görülen fiyatı gerçek satış değerini yansıtmayabilir. Kullanılan borsa, işlem hacmi ve değerleme yöntemi raporda açıklanmalıdır.
Dava sırasında varlığın satılması hâlinde satış bedelinin nereye gittiği ve yerine başka mal alınıp alınmadığı araştırılır. Yalnızca bugünkü düşük veya yüksek fiyata bakılarak geçmişteki malvarlığı hareketi değerlendirilemez.
İspat yükü ve bilgiye erişim
Kripto hesabı yalnızca bir eşin kontrolündeyse diğer eşin ayrıntılı kayıtlara ulaşması güç olabilir. Banka hareketleri ve bilinen platform hesapları başlangıç oluşturur. Mahkeme aracılığıyla kayıt istenmesi için platformun doğru tüzel kişisi ve hesap kimliği belirlenmelidir.
Yurt dışı platformlarda kayıt talebi daha karmaşık olabilir. Kullanıcının e-postası, müşteri numarası ve işlem tarihleri bilinmeden genel talep sonuç vermeyebilir.
Tedbir ve varlığın kaçırılması riski
Dava sırasında kripto varlık saniyeler içinde başka cüzdana aktarılabilir. Tedbir talebinde varlığın varlığı, aidiyet ve aktarılma riski somutlaştırılmalıdır. Cüzdan adresi bilinmeden genel “tüm kripto varlıklara tedbir” talebi uygulanabilirlik sorunu doğurabilir.
Tedbir konulması mülkiyetin diğer eşe geçtiği anlamına gelmez; tasfiye hesabı yargılama sonunda yapılır.
Mal rejimi tasfiyesi: tespit, aidiyet ve değerleme
Mal rejimi hesabında banka-borsa transferleri edinim kaynağını, cüzdan hareketleri varlığın devamını, değerleme verileri ise tasfiye hesabını gösterir. Bir eşin teknik erişime sahip olması ile varlığın hangi mal grubuna ait olduğu aynı mesele değildir.
Eşimden gizli kripto hesabı bulursam tamamı benim olur mu?
Hayır. Varlığın mal rejimindeki niteliği, edinim kaynağı ve pay hesabı değerlendirilir.
Dava sırasında token düşerse hangi değer esas alınır?
Değerleme tarihi ve yöntemi davanın niteliğine göre belirlenir. Tek bir güncel ekran fiyatı her durumda yeterli değildir.
Kripto kazançları ve staking (kilitleme/getiri) gelirleri
Evlilik sırasında elde edilen staking getirisi, airdrop, madencilik geliri veya token ödülü bakımından yalnızca tokenın ilk edinim tarihine bakmak yeterli olmayabilir. Ana varlık kişisel mal olsa bile onun gelirinin mal rejimindeki niteliği ayrıca değerlendirilir. Ödülün emek, sermaye veya protokol dağıtımına dayanması ve ne zaman doğduğu önemlidir.
Platform hesap özetinde toplam bakiye görülmesi, ana para ile getirinin ayrımını göstermeyebilir. İşlem geçmişi, ödül kayıtları ve cüzdan hareketleri kullanılarak dönemsel hesap yapılmalıdır. Özellikle token dönüşümü ve yeniden staking işlemleri iz zincirini karmaşıklaştırabilir.
Eşlerden birinin kripto işlemlerini şirket hesabı üzerinden yürütmesi hâlinde şirket malvarlığı ile kişisel malvarlığı ayrılmalıdır. Şirket payının değeri, şirkete ait cüzdan ve eşin kişisel cüzdanı aynı hesap kalemi değildir.
Edinim tarihi tek başına sınıflandırma için yeterli değildir
Kripto varlığın evlilik içinde alınmış olması önemli bir başlangıç noktasıdır; ancak varlığın edinilmiş veya kişisel mal sayılması için satın alma kaynağı, karşılıksız kazanma, miras, bağış ya da kişisel malın yerine geçen değer iddiaları incelenir. Alım bedelinin hangi hesaptan çıktığı ve daha sonra yapılan dönüşümler izlenmelidir.
Cüzdan adresinin bilinmesi, varlığın eşe ait olduğunu tek başına kesinleştirmez. Platform müşterini tanı (KYC) kayıtları, banka transferleri, cihaz erişimi ve işlem geçmişi aidiyet bakımından birlikte değerlendirilir. Özel anahtarın gizlenmesi veya varlığın başka cüzdana aktarılması, mal rejimi hesabını hukuken ortadan kaldırmaz; fakat tespit ve değerleme sorununu ağırlaştırabilir.
Mal rejimi bakımından sonuç
Kripto varlığın mal rejimindeki niteliği, evlilik içinde hangi kaynakla edinildiğine göre belirlenir. Teknik erişim, aidiyet ve değerleme ayrı ispat sorunlarıdır.