Denetimli serbestlik müdürlüğü, mahkeme veya savcılık kararına göre kişinin uyuşturucu kullanmama, tedaviye katılma ve gerektiğinde biyolojik örnek verme yükümlülüğünü izleyebilir. İdrar, kan veya başka örnek sonucu pozitif çıktığında dosya otomatik ve her durumda kapanmaz; kararın türü, doğrulama testi, reçeteli ilaç ve önceki ihlaller değerlendirilir.
TCK 191 kapsamında kullanmak için uyuşturucu bulundurma dosyasındaki tedavi-denetim ile hapis cezasının m.105/A kapsamında dışarıda infazı aynı değildir. İhlalin sonucu bu hukuki temele göre değişir.
Test hangi durumlarda istenir?
Risk ve ihtiyaç değerlendirmesi, sağlık kuruluşunun tedavi planı, mahkemenin yükümlülüğü veya TCK 191 denetimi kapsamında periyodik ya da habersiz test yapılabilir. Kişiye nereye, hangi tarihte başvuracağı bildirilir.
Örnek alma insan onuruna, tıbbi kurallara ve kişisel verilerin korunmasına uygun olmalıdır. Kimlik, örnek kabı, mühür ve laboratuvara teslim zinciri kayıt altına alınmalıdır.
Pozitif test kesin delil midir?
Tarama testleri hızlı sonuç verir fakat yanlış pozitiflik ihtimali taşır. Sonucun yaptırıma esas alınacağı durumda doğrulama analizi, eşik değer, numune zinciri ve kullanılan ilaçlar incelenmelidir. Reçeteli ağrı kesici, psikiyatrik ilaç veya tıbbi tedavi bazı testlerde benzer metabolit sonucu yaratabilir.
Kişi tüm reçete ve raporları testten önce veya hemen sonra sunmalı, doğrulama testi ve gerekiyorsa ikinci numune incelemesi istemelidir. “İlaç kullandım” şeklindeki belgesiz açıklama yeterli olmayabilir.
Test vermeyi reddetmek ihlal midir?
Usulüne uygun bildirilen ve karar kapsamındaki testi mazeretsiz reddetmek ya da numune vermeyi engellemek yükümlülük ihlali sayılabilir. Ancak sağlık nedeniyle örnek verememe, bildirim yapılmaması veya yetkisiz işlem ayrı değerlendirilir.
Kişi hukuka aykırı gördüğü işleme sessizce gitmemek yerine zamanında müdürlüğe yazılı başvuru yapmalı, mazereti belgelemeli ve alternatif yöntem istemelidir.
TCK 191 dosyasında ihlal ne doğurur?
Kullanmak için uyuşturucu bulundurma soruşturmasında kamu davasının açılmasının ertelenmesi ve en az bir yıl denetimli serbestlik uygulanabilir; gerektiğinde tedaviye karar verilir. Kişinin yükümlülüğe veya tedavi gereklerine uymamakta ısrar etmesi, yeniden kullanmak için madde bulundurması/kullanması ya da öneri ve uyarılara aykırı davranması ertelenen kamu davasının açılmasına neden olabilir.
Her tek aksama “ısrar” değildir. Usulüne uygun uyarı, mazeret ve tekrar durumu dosyadan görülmelidir. Denetim içinde yeniden kullanma eylemi TCK 191'in özel sistemi uyarınca mevcut dosyanın ihlali olarak değerlendirilir; her zaman ayrı yeni soruşturma sonucunu doğurmaz.
İnfaz denetimli serbestliğinde sonuç
Hapis cezasının denetimli serbestlikle infazında uyuşturucu kullanmama veya tedavi programı yükümlülüğü ihlal edilirse denetim planı sıklaştırılabilir, uyarı verilebilir veya ısrarlı ihlalde dosya kapatılarak hükümlünün açık ceza infaz kurumuna gönderilmesi istenebilir.
Pozitif test ayrıca uyuşturucu temin etme, başkasına verme veya ticaret şüphesi doğuruyorsa ayrı soruşturma yapılabilir. Kullanım bulgusu tek başına ticaret kanıtı değildir.
Test sonucuna nasıl itiraz edilir?
Sonuç öğrenildiğinde gecikmeden:
- Laboratuvar raporu ve eşik değer istenmeli,
- Numune alma/teslim tutanakları incelenmeli,
- Reçeteler ve tedavi belgeleri sunulmalı,
- Doğrulama veya yeniden test talep edilmeli,
- Mazeret ve itiraz müdürlüğe yazılı verilmelidir.
İhlal nedeniyle verilen infaz işlemine karşı öğrenmeden itibaren on beş gün içinde infaz hâkimliğine şikâyet edilebilir. TCK 191 kapsamında savcılık kararının yolu ise işlemin türüne göre CMK ve özel maddeye göre belirlenir.
Sonuç
Denetimli serbestlikte pozitif uyuşturucu testi ciddi bir ihlal göstergesi olabilir; ancak tarama sonucu, numune zinciri, doğrulama ve reçeteli ilaçlar incelenmeden otomatik sonuç kurulamaz. Test çağrısına uyulmalı, sağlık mazereti ve itiraz yazılı-belgeli sunulmalı, ihlal kararına süresinde başvurulmalıdır.
İçerik kapsamı: Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır. Testin hukuki sonucu denetim kararının türüne göre değişir.