Bir kişinin işlemediğini bilerek, hakkında soruşturma, kovuşturma veya idari yaptırım başlatmak amacıyla yetkili makamlara ya da basın yoluyla hukuka aykırı fiil isnat etmek iftira suçudur.
İsnadın yanlış çıkması tek başına yeterli değildir; failin kişinin fiili işlemediğini bilmesi ve yaptırım sürecini başlatma amacı aranır.
Yetkili makam önündeki sürecin niteliği, beyan veya delilin gerçeğe aykırılığı ve failin yargılamayı etkileme amacı ayrı unsurlar olarak ele alınır.
Kanunda öngörülen yaptırım
Temel iftira bir yıldan dört yıla kadar hapis cezasıdır.
Maddi eser ve delil uydurulması cezayı yarı artırır.
İsnat nedeniyle koruma tedbiri, gözaltı, tutuklama, mahkûmiyet veya cezanın infazı gibi sonuçlar daha ağır sorumluluk doğurur.
İftiradan soruşturma öncesi veya sonraki aşamalarda dönülmesi TCK m.269’daki oranlarda etkin pişmanlık indirimi sağlayabilir.
Fiilin tamamlanma biçimi, manevi unsur ve usul hükümleri iftira incelemesinde ayrı başlıklarda ele alınır.
Suç vasfını değiştiren ayrımlar
Hakarette kişinin şeref ve saygınlığına saldırı vardır; iftirada yetkili makamları harekete geçirerek yaptırım uygulanmasını sağlama amacı bulunur.
Hatalı kanaatle yapılan şikâyet, bilerek gerçek dışı isnat yoksa otomatik olarak iftira sayılmaz.
Şikâyetçinin olay bilgisi, sunduğu deliller, çelişkiler ve isnadın uydurma olduğunu gösteren önceden mevcut veriler kast bakımından incelenir. Yetkili makam önünde yürüyen süreç, beyan veya delilin gerçeğe aykırılığı ve failin yargılamayı etkileme amacı ayrı ayrı ortaya konulmalıdır.
Soruşturma usulü
Şikâyete bağlı değildir.
Uzlaştırma kapsamında değildir.
İki kısa soru
| Soru | Yanıt |
|---|---|
| iftira suçu ve cezası şikâyete tabi mi? | İftira şikâyete bağlı değildir. |
Sonuç kurulurken iftira olayının zamanı, işleniş şekli ve delillerin hangi unsuru gösterdiği birlikte değerlendirilir.
Genel bilgi: iftira suçu ve cezası dosyalarında sonuç, yalnız suç adına bakılarak kurulmaz. Olayın ayrıntıları, uygulanacak hüküm ve usul koşulları ayrıca incelenir.