Tanık dinlemeye yetkili kişi veya kurul önünde gerçeğe aykırı beyanda bulunmak yalan tanıklık suçunu oluşturur. Maddi olay, uygulanacak ceza hükmü ve usul sonucu yalan tanıklık dosyalarında birbirinden ayrılarak değerlendirilir.
Tanığın yanılması, hatırlamaması veya değerlendirme farklılığı ile bilerek gerçeğe aykırı anlatım birbirinden ayrılmalıdır.
Dosyada kanuni hareket, manevi unsur, mağdur veya suç konusu ve özel amaç koşulu birbirinden ayrılarak ele alınır.
Ceza aralığı ve değişkenler
Soruşturma kapsamında yalan tanıklık dört aydan bir yıla kadar hapistir.
Mahkeme veya yeminle tanık dinlemeye yetkili makam önünde yalan tanıklık bir yıldan üç yıla kadar hapistir.
Üç yıldan fazla hapis gerektiren suçun soruşturma veya kovuşturmasında ceza iki yıldan dört yıla kadardır.
Yalan beyan nedeniyle koruma tedbiri, mahkûmiyet veya cezanın infazı gerçekleşmesi çok daha ağır cezaları doğurabilir.
Belirli karar veya hüküm aşamalarından önce gerçeğin söylenmesi cezasızlık veya ceza indirimi sağlayabilir.
Tanıklıktan çekinme hakkı hatırlatılmayan bazı yakınlar bakımından şahsi cezasızlık veya indirim mümkündür.
Temel yaptırım, yalan tanıklık bakımından olayın özelliklerine göre uygulanabilecek diğer hükümlerin yerine geçmez.
Hukuki nitelendirmedeki sınır
Sanık savunması tanıklık değildir; sanığın kendisini suçtan kurtarmaya yönelik gerçeğe aykırı savunması kural olarak yalan tanıklık oluşturmaz.
Bilirkişinin gerçeğe aykırı mütalaası TCK m.276’da ayrı suçtur.
Beyanın hangi makamda ve hangi sıfatla verildiği, yemin durumu, tanığın olay bilgisi ve objektif kayıtlarla açık çelişki bulunup bulunmadığı incelenir.
Şikâyet, uzlaştırma ve soruşturma
Şikâyete bağlı değildir.
Uzlaştırma kapsamında değildir.
Yalan tanıklık bakımından sonuç, suçun adından değil somut fiilin ilgili madde ve fıkrayla eşleştirilmesinden çıkar.
Bilgi notu: Metin yalan tanıklık suçu ve cezası bakımından genel açıklama içerir. Somut olayın hukuki sonucu, fiilin özellikleri ve hukuka uygun deliller üzerinden belirlenir.