Sigara, tütün mamulü, makaron, yaprak sigara kâğıdı ve benzeri ürünlerin gümrüksüz, bandrolsüz veya mevzuata aykırı ticareti 5607 sayılı Kanunda özel ve ağır yaptırımlara tabidir. Ürünün ülkeye kaçak sokulmasıyla, kaçak olduğunu bilerek ticari amaçla bulundurma veya satma farklı fiillerdir.
Miktar önemli bir delildir; fakat tek başına her zaman kişisel kullanım veya ticaret sonucunu belirlemez. Ambalaj, müşteri yazışması, tekrar eden alım ve satış düzeni incelenir.
Hangi ürünler kapsamdadır?
Tütün mamulleri, doldurulmuş veya boş makaron, sigara kâğıdı, kıyılmış tütün ve kanunda sayılan ilgili ürünler özel kaçakçılık rejimine girebilir. Elektronik sigara, likit ve ısıtılmış tütün ürünü için ithalat yasağı, gümrük ve ürün mevzuatı ayrıca değerlendirilir.
Ürünün yalnız bandrolsüz olması, sahte bandrollü olması veya gümrük kaçağı olması aynı suç değildir. Bandrol inceleme raporu ve ürünün menşei alınmalıdır.
Kaçak ürünü satmak veya taşımak
Kaçak sigara veya tütünü ticari amaçla satın alan, bulunduran, satışa arz eden, satan, taşıyan ya da saklayan kişi cezai sorumlulukla karşılaşabilir. Kargo gönderen, depo sağlayan veya araç kullanan kişinin ürünün niteliğini bilmesi gerekir.
Sürücü yalnız aracı kullandığı için otomatik fail değildir. Yükleme yeri, koli içeriğini görüp görmediği, ücret, rota, telefon görüşmeleri ve aracın gizli bölmesi bilgiyi gösterebilir.
Kişisel kullanım savunması
Yolcu muafiyeti içinde hukuka uygun getirilen ürün ile kaçak ticari ürün ayrılır. Miktarın düşük olması tek başına suç olmadığı anlamına gelmez; ülkeye giriş yöntemi ve ürün grubu önemlidir. Buna karşılık çok sayıda karton, farklı marka, satışa hazır paket ve müşteri listesi ticari amacı destekler.
Kişisel kullanım savunması tüketim alışkanlığı, seyahat belgesi ve ürün miktarıyla tutarlı olmalıdır.
Ev veya araçta bulunması
Aramada ürünün kime ait olduğu, alanı kimin kullandığı ve zilyetlik belirlenmelidir. Ortak ev veya araçta bulunan herkes cezalandırılamaz. Parmak izi, telefon yazışması, anahtar, satış parası ve beyanlar kişisel bağlantıyı gösterir.
Arama kararı ve tutanakta koli/adet sayısı, marka, bandrol ve numune usulü açık olmalıdır. Eksik veya çelişkili sayım hükme esas değer raporunu sakatlayabilir.
Cezayı ağırlaştıran hâller
Tütün ve alkol ürünleri için 5607 sayılı Kanun temel eşyadan daha ağır ceza aralıkları öngörebilir. Fiilin örgüt faaliyeti, üç veya daha fazla kişi, kamu görevinin sağladığı kolaylık, sınır kapısı dışı geçiş veya sahte bandrolle işlenmesi cezayı artırabilir.
Kesin ceza ilgili ürün ve fiilin m.3'teki fıkrasına göre belirlenmelidir; tek genel “kaçak sigara cezası” yoktur.
El koyma ve imha
Kaçak ürünlere el konulur. Numune ayrıldıktan sonra kanundaki usulle tasfiye veya imha kararı verilebilir. Ürünün tamamı imha edilmeden savunmanın karşı inceleme yapabilmesi için numune ve tespitlerin güvenilir biçimde korunması gerekir.
Taşıta el koyma ve müsadere ayrı koşullara tabidir. Aracın kaçakçılığa özgülenmesi, sahibinin bilgisi ve değer-oran değerlendirilir.
Etkin pişmanlık ve ödeme
5607 sayılı Kanun m.5'teki bilgi verme ve gümrüklenmiş değerin katlarını ödeme imkânları tütün suçlarında da ilgili fıkranın kapsamına göre değerlendirilebilir. Tekerrür veya örgüt faaliyeti istisna oluşturabilir.
Ödeme teklifi ve doğru tutar savcılık/mahkemece sanığa usulüne uygun bildirilmelidir.
Sonuç
Kaçak sigara ve tütün dosyasında ürünün tam türü, bandrol/menşe, ülkeye giriş yöntemi, ticari amaç ve sanığın bilgisi belirlenir. Miktar tek başına yeterli değildir. Arama-sayım tutanağı, değer raporu, taşıt bağlantısı ve etkin pişmanlık süreci ayrı ayrı denetlenmelidir.
İçerik kapsamı: Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır. Ürün türü ve fiil belirlenmeden ceza aralığı hesaplanamaz.