Cep telefonunun gümrük işlemi yapılmadan ülkeye sokulması veya kaçak olduğunu bilerek ticari amaçla satın alınması, taşınması, saklanması ve satılması 5607 sayılı Kanun kapsamında suç oluşturabilir. IMEI'nin klonlanması ya da değiştirilmesi ise 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunundaki ayrı suç ve idari işlemleri gündeme getirir.
Her kayıtsız telefon kaçakçılık mahkûmiyetine otomatik delil değildir. Cihazın ülkeye giriş yöntemi, yolcu kaydı, fatura, IMEI geçmişi, miktar ve sanığın bilgisi araştırılmalıdır.
Yolcu beraberinde telefon
Yolcu beraberinde getirilen cihaz için güncel gümrük ve BTK kayıt kuralları uygulanır. Kişinin kendi cihazını mevzuattaki süre ve harçla kaydettirmesi ticari ithalat değildir. Başkasının pasaportuna seri biçimde telefon kaydetmek, çok sayıda cihaz getirmek veya satış amacı ticari kaçakçılık şüphesi doğurabilir.
Muafiyet ve kayıt süreleri değişebildiğinden cihazın giriş tarihindeki düzenleme esas alınır.
Kaçak telefonu satmak
Kaçak olduğunu bilerek satışa arz veya satış cezai sorumluluk doğurur. Telefon dükkânında faturasız çok sayıda cihaz, kutu-seri numarası uyuşmazlığı, yabancı menşe, düşük fiyat ve kayıt vaadi bilme yönünde delil olabilir.
Satıcı yasal tedarikçiden e-fatura ve ödeme belgesi sunuyorsa kaynağın araştırılması gerekir. Sahte fatura kullanıldığı iddiası ayrıca belge ve vergi suçları yönünden incelenir.
IMEI klonlama ile kaçakçılık farkı
Klonlama, başka cihaza ait kimlik bilgisinin telefona kopyalanmasıdır. Cihaz yasal ithal edilmiş olsa bile elektronik kimlik bilgisine müdahale ayrı suç oluşturabilir. Kaçak ithal cihazın klonlanması hâlinde hem 5607 hem 5809 kapsamındaki fiillerin içtimaı değerlendirilir.
Telefonun kullanıcısı, teknik müdahaleyi kendisinin yaptığını veya bildiğini gösteren delil olmadan sırf cihaz elinde diye klonlama faili sayılamaz.
İkinci el telefon alan kişinin sorumluluğu
Alıcı cihazın kaçak olduğunu bilmiyorsa kasıt yoktur. Fakat “kayıt kapanırsa yeni IMEI atarız” mesajı, faturasız ve çok düşük fiyat, kutu/IMEI uyuşmazlığı ve satıcının kimliğini gizlemesi bilme delili olabilir.
Alım öncesi BTK IMEI sorgusu, fatura, satıcı kimliği, ilan ve banka ödemesi saklanmalıdır. Cihaz sonradan kapatılırsa satıcıya karşı tüketici/ayıp ve ceza yolları ayrı değerlendirilir.
Çok sayıda telefon ve ticari amaç
Tek cihaz kişisel kullanım savunmasını destekleyebilir; fakat giriş yöntemi hukuka aykırıysa miktar tek başına cezasızlık sağlamaz. Çok sayıda paketli cihaz, müşteri listesi, satış ilanı, dükkân stoğu ve tekrarlayan seyahat ticari amacı gösterir.
Savcılık her sanığın cihazlarla fiilî bağlantısını ve bilgiyi ayrı ispatlamalıdır. Ortak depoda bulunma otomatik müşterek faillik değildir.
El koyma, iade ve müsadere
Kaçak olduğu düşünülen telefonlara el konulup IMEI ve gümrük incelemesi yapılır. Cihaz sahibine ait kişisel veri yedekleme ve iletişim ihtiyacı, delilin bütünlüğü bozulmadan değerlendirilmelidir.
Kaçak eşya niteliği kesinleşirse müsadere veya tasfiye gündeme gelebilir. İyi niyetli üçüncü kişinin bedel talebi ve satıcıya rücu hakkı özel hukuk hükümlerine tabidir.
Etkin pişmanlık
5607 sayılı Kanun m.5 kapsamında eşyanın ve faillerin ortaya çıkarılmasına yardım ya da gümrüklenmiş değerin kanuni katını aşamaya göre ödeme ceza indirimi sağlayabilir. IMEI suçunun etkin pişmanlık rejimi ayrı incelenir.
Sonuç
Kaçak telefon dosyasında gümrük girişi, yolcu muafiyeti, IMEI kaydı ve ticari amaç birbirinden ayrılmalıdır. Faturasızlık veya kayıt dışılık önemli emare olsa da sanığın bilgisi ispatlanmalıdır. 5607 ile IMEI müdahalesine ilişkin 5809 hükümleri ayrı suç tipleridir.
İçerik kapsamı: Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır. Cihaz kayıt ve yolcu muafiyet kuralları giriş tarihindeki mevzuata göre kontrol edilmelidir.