Güvenlik kamerası, trafik kamerası ve iş yeri görüntüleri ceza soruşturması ile kovuşturmasında delil olabilir. Ancak görüntünün bir kişiyi veya olayı gerçekten ispatlayıp ispatlamadığı; kaynağı, çözünürlüğü, zaman bilgisi, kesintisizliği ve hukuka uygun elde edilmesi incelendikten sonra belirlenir.
Kayıtlar çoğu sistemde kısa süre içinde otomatik olarak silindiği için başvurunun gecikmeden yapılması önemlidir. Şikâyet dilekçesinde yalnız “kamera kayıtları toplansın” demek yerine kamera konumu, tahmini saat aralığı ve görüntünün hangi olguyu gösterebileceği açıklanmalıdır.
Hangi kamera kayıtları delil olarak kullanılabilir?
Olayla bağlantılı olmak ve hukuka uygun elde edilmek şartıyla farklı kaynaklardaki görüntüler değerlendirilebilir:
- Site, apartman ve iş yeri güvenlik kameraları,
- Belediye veya kolluk trafik ve kent güvenliği kameraları,
- Toplu taşıma aracı ve istasyon kameraları,
- Araç içi kamera kayıtları,
- Telefonla çekilmiş görüntüler,
- Kapı zili veya ev güvenlik sistemi kayıtları.
Kameranın olayı doğrudan göstermesi zorunlu değildir. Şüphelinin olay yerine geliş-gidişi, aracın güzergâhı, mağdurun durumu ya da tanık anlatımının zaman çizelgesi gibi yan olgular da önem taşıyabilir.
Kamera kayıtları nasıl ve ne kadar sürede istenir?
Kamera kayıtları için bütün kurumları bağlayan tek bir genel saklama süresi yoktur. Süre, sistemin kapasitesine, kurum politikasına ve özel mevzuata göre değişir. Bazı cihazlar birkaç gün veya hafta sonra eski görüntünün üzerine yeniden kayıt yapar. Bu nedenle “nasıl olsa aylarca saklanır” varsayımı risklidir.
Olayın hemen ardından kolluğa veya Cumhuriyet başsavcılığına başvurularak kayıtların muhafaza altına alınması istenebilir. Talepte şu bilgiler bulunmalıdır:
- Olay yeri ve mümkünse açık adres,
- Tarih ile yaklaşık başlangıç-bitiş saati,
- Kameranın bulunduğu iş yeri, bina veya kavşak,
- Görüntünün ispatlayacağı olay,
- Saat sapması ihtimali nedeniyle makul ek zaman aralığı.
Kayıt özel kişideyse görüntüyü değiştirmeden ve yalnız yetkili makama vermek üzere koruması istenebilir. Kişisel verilerin gereksiz şekilde çoğaltılması veya internette yayımlanması doğru değildir.
Kamera kaydının aslı neden önemlidir?
Telefonla ekrandan çekilmiş kısa video, özgün kayıt cihazından alınan dosyayla aynı delil gücüne sahip olmayabilir. Mümkünse görüntünün özgün formatı, kayıt cihazı bilgisi, dışa aktarma tutanağı ve hash değeri korunmalıdır. Dosyanın kimden, ne zaman, hangi depolama ortamında teslim alındığı zincirleme biçimde gösterilmelidir.
Saat ve tarih damgası her zaman doğru olmayabilir. Elektrik kesintisi, yaz saati ayarı, cihazın hiç güncellenmemesi veya sunucu hatası zaman bilgisini etkileyebilir. Bu nedenle görüntü saati; banka işlemi, telefon kaydı, başka kamera veya tanık anlatımıyla karşılaştırılmalıdır.
Görüntüdeki kişinin teşhisi nasıl yapılır?
Yüzün net görünmesi kimlik değerlendirmesini kolaylaştırır; fakat düşük çözünürlükte yalnız kıyafet, boy veya yürüyüş biçiminden kesin sonuca varılması sakıncalıdır. Kıyafet değiştirilebilir ve benzer fiziksel özellikler birçok kişide bulunabilir.
Görüntü iyileştirme işlemi, kayıtta zaten bulunan veriyi görünür hâle getirebilir; olmayan ayrıntıyı yaratamaz. Bilirkişi kullanılan yöntemi, çözünürlüğü ve ulaştığı kanaatin kesinlik derecesini açıklamalıdır. Otomatik yüz tanıma sonucu varsa algoritmanın hata payı ve eşleşmenin hangi veri tabanıyla yapıldığı da sorgulanmalıdır.
Görüntü teşhisi, ifade alma sırasında yönlendirici soru veya tek fotoğraf gösterilerek tamamlanmamalıdır. Kamera bulgusu diğer delillerle birlikte değerlendirilmelidir.
Görüntü kesilmiş veya değiştirilmişse ne olur?
Yalnız olayın bir bölümünü gösteren kayıt bağlamı değiştirebilir. Görüntünün öncesi ve sonrası, mümkünse aynı bölgeyi gören diğer kameralar da istenmelidir. Kare atlaması bazen sistemin hareket algılama veya düşük kare hızı özelliğinden kaynaklanır; her kesinti montaj anlamına gelmez.
Dosyada dönüştürme, hızlandırma, kırpma veya üst yazı varsa özgün kayıtla karşılaştırma yapılmalıdır. Sosyal medyadan indirilen görüntü, yeniden sıkıştırıldığı ve meta verileri kaybolduğu için tek kaynak olarak yeterli olmayabilir.
Hukuka aykırı kamera kaydı kullanılabilir mi?
Kameranın güvenlik amacıyla bina girişi veya iş yerinin ortak alanını görüntülemesiyle, kişinin evinin içini veya özel alanını sürekli izlemek aynı değildir. Kayıt alanı, bilgilendirme, amaçla sınırlılık ve kişilerin makul gizlilik beklentisi önemlidir.
Anayasa ile CMK uyarınca hukuka aykırı elde edilen delil hükme esas alınamaz. Bununla birlikte görüntünün hukuka uygunluğu her olayda kameranın bulunduğu yer, kayıt amacı, ses alıp almadığı, hedeflenen alan ve kaydı elde eden kişinin yetkisi üzerinden incelenir. Güvenlik kamerasının ses de kaydetmesi ayrıca değerlendirme gerektirir.
Kamera kaydı tek başına mahkûmiyet için yeterli midir?
Ceza muhakemesinde kamera kaydının mutlaka başka bir delille desteklenmesini emreden genel bir sayı kuralı yoktur. Olayı ve faili kuşkuya yer bırakmayacak açıklıkta gösteren, özgünlüğü doğrulanan kayıt güçlü delildir. Buna karşılık yüzü görünmeyen, zamanı belirsiz veya yalnız benzer kıyafet gösteren kayıt tek başına mahkûmiyet için yeterli olmayabilir.
Mahkeme görüntüyü duruşmada tartışmaya açmalı; savunmanın aidiyet, zaman, bütünlük ve hukuka uygunluk itirazlarına cevap vermelidir. Bilirkişi raporundaki olasılıklı bir ifade, kararda kesin teşhis gibi sunulmamalıdır.
Sonuç
Kamera kaydı ceza davasında önemli delildir; fakat görüntünün bulunması tek başına yeterli değildir. Kayıt silinmeden istenmeli, özgün dosya ve teslim zinciri korunmalı, zaman bilgisi doğrulanmalı ve teşhis ölçülü yapılmalıdır. Görüntünün kalitesi ile hukuka uygunluğu, ispat gücünü doğrudan etkiler.
İçerik kapsamı: Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır. Kamera kaydının delil değeri, özgün dosya ile olayın bütün koşulları incelenmeden belirlenemez.