Türkiye’de kripto alanı tek bir kanundan ibaret değildir. Sermaye piyasası, suç gelirlerinin aklanmasının önlenmesi, kişisel veriler, ödeme hizmetleri, ceza ve özel hukuk kuralları birlikte uygulanır.
Aynı işlem birden fazla düzenleme alanına temas edebilir: platform yetkilendirmesi SPK, kimlik ve işlem izleme MASAK, kişisel veriler KVKK, ödeme işlevi ise TCMB kuralları bakımından önem taşır. Somut olayın ekonomik işlevi, hangi katmanın öne çıkacağını belirler.
Kripto alanını oluşturan düzenleme katmanları
TCMB düzenlemesinde belirleyici nokta, kripto varlığın bir mal veya hizmetin bedelini karşılamak üzere doğrudan ya da dolaylı kullanılmasıdır. Ürünün “sadakat puanı” veya “platform içi değer” olarak adlandırılması, fiilî işlevi ödeme ise incelemeyi dışlamaz.
III-35/B.1 ve III-35/B.2 sayılı Tebliğler güncel düzenleme çerçevesi konusunu kuruluş, hizmet, saklama, transfer ve bilgi sistemleri çerçevesinde düzenler. Platformun kendisini nasıl adlandırdığından önce, fiilen hangi hizmeti sunduğu ve bu hizmet için hangi yetkiye sahip olduğu incelenir.
Kripto hizmet zincirinde platform, saklama kuruluşu, banka ve teknik sağlayıcı farklı görevler üstlenebilir. Kullanıcının tek bir marka görmesi, sözleşme ve saklama hizmetlerinin mutlaka aynı tüzel kişi tarafından yürütüldüğü anlamına gelmez.
Hizmet sağlayıcı ile kullanıcı işleminin ayrılması
Müşteri varlıklarının platform varlıklarından ayrılması, saklama ve rezerv kanıtı kullanıcı riskini azaltmaya yöneliktir; her yatırım kaybının karşılanacağı anlamına gelmez.
Platformun güncel düzenleme çerçevesi hakkındaki sorumluluğu, SPK düzenlemelerinde yer alan hizmet kapsamı ve müşteri koruma mekanizmalarıyla birlikte okunur. Tanıtım metnindeki ifade yerine güncel izin kapsamı ile gerçekte sunulan hizmet esas alınır.
Yurt dışı platformun Türkçe site, yerel pazarlama veya Türkiye’de iş yeri gibi unsurlarla Türkiye pazarını hedeflemesi izin değerlendirmesini değiştirebilir.
MASAK’ın risk temelli yaklaşımı güncel düzenleme çerçevesi sırasında platformun ek bilgi veya belge istemesine imkân verir. Bu talep suçluluk tespiti değildir; ancak konsolide Tebliğler, Kurul bültenleri, listeler ve geçiş hükümleri ile kullanıcının açıklaması arasında uyumsuzluk bulunması incelemenin kapsamını etkileyebilir.
Bir platformun statüsü değerlendirilirken güncel SPK kayıtları, şirketin ticaret unvanı, verilen faaliyet izni, saklama yapısı ve kullanıcı sözleşmesi birlikte okunmalıdır. Reklamdaki tek bir ifade veya uygulama ekranı yetkilendirme konusunda yeterli değildir.
Düzenleme alanlarının kısa haritası
| Düzenleme katmanı | Temel kurum/kaynak | Başlıca konu |
|---|---|---|
| Sermaye piyasası | SPK ve 6362 sayılı Kanun | Platform, saklama, transfer, listeleme |
| Aklama ile mücadele | MASAK | müşterini tanı (KYC), şüpheli işlem, seyahat kuralı |
| Veri koruma | KVKK | Kimlik ve işlem verilerinin işlenmesi |
| Ödemeler | TCMB | Kripto varlıkların ödeme aracı olarak kullanımı |
2024 ve 2025 düzenlemeleri neyi değiştirdi?
7518 sayılı değişiklikle kripto varlık hizmet sağlayıcıları Sermaye Piyasası Kanunu kapsamına alındı. 13 Mart 2025 tarihli III-35/B.1 ve III-35/B.2 sayılı Tebliğler ise kuruluş, faaliyet izni, hizmet türleri, saklama, transfer, listeleme, bilgi sistemleri, denetim ve sermaye yeterliliği gibi konuları ayrıntılandırdı. Böylece düzenleme, yalnızca kara para aklama yükümlülüklerinden daha geniş kurumsal bir yapıya dönüştü.
Düzenleme, kripto varlıkların tamamını aynı hukuki kategoriye yerleştirmedi. Hizmet sağlayıcının faaliyeti ile tokenın niteliği birbirinden ayrılır. Bir platformun lisanslı olması, listelenen her tokenın devletçe onaylandığı veya fiyatının güvence altında olduğu anlamına gelmez.
Düzenlenmiş alan ile açık kalan alanlar
Platform kuruluşu, saklama ve müşteri işlemleri ayrıntılı biçimde düzenlenirken; merkeziyetsiz protokoller, bazı kişisel saklama (self-custody) hizmetleri, NFT’lerin farklı kullanım biçimleri ve tokenların özel hukuk niteliği olay bazında değerlendirme gerektirmeye devam eder. Teknolojik ürünün kripto terimi kullanması, otomatik olarak SPK rejimine girdiği sonucunu doğurmaz.
Vergi, miras, boşanma, haciz, ceza soruşturması ve tüketici uyuşmazlıklarında genel kanun hükümleri uygulanır. Bu nedenle “kripto mevzuatı” yalnızca SPK Tebliğlerinden ibaret değildir. Aynı işlem, platform yükümlülüğü bakımından sermaye piyasası; fon kaynağı bakımından MASAK; veri işleme bakımından KVKK sonuçları doğurabilir.
Geçiş hükümleri ve güncel liste kontrolü
Faaliyet gösteren kuruluşların geçiş dönemindeki başvuruları, faaliyet izni süreci ve güncel SPK listeleri aynı anda takip edilmelidir. Bir kuruluşun geçmişte listede yer alması, bugün aynı kapsamda hizmet sunmaya yetkili olduğunu tek başına göstermez. Şirket unvanı, faaliyet izni, saklama hizmeti ve varsa tasfiye durumu güncel kaynaktan doğrulanmalıdır.
Sermaye ve teknik eşikler zaman içinde Kurul kararlarıyla güncellenebilir. Bu nedenle makalede değişebilecek sayısal sınırları ezber bilgi gibi kullanmak yerine, işlem tarihindeki konsolide Tebliğ ve Kurul bülteninin açılması gerekir. Özellikle kuruluş veya yatırım planı hazırlanırken eski basın duyurusuna dayanılması önemli bir uyum hatası yaratabilir.
Kullanıcı işlemi ile hizmet sağlayıcı faaliyeti ayrılmalıdır
Düzenlemenin önemli bölümü platform ve saklama kuruluşlarının faaliyetini hedefler. Kullanıcının kripto varlık alması, kendi cüzdanına transfer etmesi veya yurt dışı bir protokolle etkileşimi aynı izin rejimine doğrudan tabi değildir. Buna rağmen fon kaynağı, vergi, ceza ve özel hukuk sonuçları işlem bazında devam eder.
Bir yazılım geliştiricinin açık kaynak kod yayımlaması ile kullanıcı emirlerini kabul eden, varlık saklayan ve ücret alan işletme aynı konumda değildir. Fiilî işlevler hizmet sağlayıcılık sınırını belirler.
Düzenleyici gözetim neyi garanti etmez?
SPK gözetimi, platformun organizasyon, sermaye, bilgi sistemi ve saklama yükümlülüklerini denetlenebilir hâle getirir. Ancak tokenın teknolojik olarak hatasız, projenin ekonomik olarak başarılı veya her kullanıcının işlem kararının uygun olduğu yönünde garanti oluşturmaz.
Kullanıcı koruması ile yatırım tavsiyesi birbirinden ayrılmalıdır. Platformun mevzuata uygun çalışması önemli olsa da listelenen varlığın fiyatı ve likiditesi piyasa koşullarına tabidir.
Yasak ve yatırım güvencesi ayrımı
Kripto alım satımı genel olarak yasak değildir
Hayır. Kripto varlıkların alım-satımı genel olarak yasaklanmış değildir; ancak hizmet sağlayıcılık SPK düzenlemesine tabidir ve ödemelerde kullanım için ayrı yasak bulunmaktadır.
SPK düzenlemesi fiyat garantisi vermez
Hayır. Düzenleme platformların kurumsal ve operasyonel yükümlülüklerini güçlendirir; yatırımın fiyat ve likidite riskini ortadan kaldırmaz.
2026 itibarıyla geçiş süreci nasıl okunmalı?
13 Mart 2025 tarihli Tebliğlerle kuruluş ve faaliyet izni sistemi ayrıntılandırıldı. Ancak geçiş sürecinde daha önce açıklanan sabit süreler sonradan değişti. SPK’nın 26 Mart 2026 tarihli kararı, platformların saklama sözleşmelerini sunması ile geçici listedeki hizmet sağlayıcıların yetki belgesi almasına ilişkin sürelerin, Kurulca yetkilendirilen saklama kuruluşlarının piyasaya yaygın biçimde hizmet vermeye başlamasından sonra ayrıca belirlenmesini öngördü. Bu nedenle eski tarihleri kesin son başvuru tarihi gibi kullanan içerikler güncel kabul edilemez.
4 Haziran 2026 tarihli Kurul bülteninde Akbank, Türkiye Garanti Bankası ve Yapı ve Kredi Bankasına kripto varlık saklama kuruluşu olarak faaliyet izni verildi. Buna rağmen bir platformun geçici listede bulunması hâlen tek başına faaliyet izni anlamına gelmez; geçici liste, Kurul bültenindeki izin kararı ve sunulan hizmetin kapsamı ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
Bir platformun hukuki statüsü belge zinciriyle okunur
Kullanıcı açısından en sık yapılan hata, platformun adını bir listede görmeyi bütün hizmetler için verilmiş faaliyet izniyle eş tutmaktır. SPK’nın güncel açıklaması, faaliyette bulunanlara ilişkin kaydın geçici nitelikte olduğunu ve tek başına yetkilendirme anlamına gelmediğini açıkça ayırır. Bu nedenle inceleme; şirketin ticaret unvanı, Kurul kararında belirtilen izin, sunulan hizmetin kapsamı ve saklama modelinin aynı kuruluşla örtüşüp örtüşmediği üzerinden yürütülür.
Aynı marka altında alım satım arayüzü, nakit aktarımı ve saklama hizmeti sunulsa bile bu işlevler farklı tüzel kişiler veya sözleşmeler tarafından yerine getirilebilir. Kullanıcı sözleşmesindeki taraf, para yatırılan banka hesabının sahibi, kripto varlığı saklayan kuruluş ve işlem emrini gerçekleştiren platform birlikte okunmadığında sorumluluk zinciri eksik kalır. Özellikle varlığa erişim, para çekme veya hesabın kapatılması gibi uyuşmazlıklarda yalnızca uygulama ekranındaki marka adıyla yetinilmemelidir.
Yurt dışında yerleşik bir platform bakımından da yalnızca şirket merkezine bakmak yeterli değildir. SPK’nın resmî duyurusunda Türkiye’de iş yeri oluşturulması, Türkçe internet sitesi kurulması veya Türkiye’de yerleşik kişilere yönelik tanıtım ve pazarlama yapılması Türkiye’ye yönelik faaliyetin değerlendirilmesinde dikkate alınan göstergeler arasında sayılır. Bu göstergelerin bulunması, platformun Türkiye’deki kullanıcıya sunduğu hizmetin hukuki statüsünün ayrıca araştırılmasını gerektirir.
İşlem türü belirlenmeden doğru kurum seçilemez
Kripto varlıkla ilgili her sorun “SPK meselesi” değildir. Bir platformun izin ve organizasyon yapısı sermaye piyasası düzenlemelerini; kimlik, işlem izleme ve transfer bilgileri aklama ile mücadele kurallarını; kimlik belgesi ve hesap verilerinin kullanımı kişisel veri hukukunu; kripto varlığın mal veya hizmet bedelinde kullanılması ise ödeme düzenlemelerini gündeme getirir. Aynı olayda bu alanlardan birkaçı birlikte bulunabilir, ancak her kurumun değerlendirdiği konu ve hukuki sonuç farklıdır.
Bu ayrım, başvurunun nereye ve hangi belgeyle yapılacağını da etkiler. Platform statüsüne ilişkin iddia için güncel Kurul listesi ve faaliyet izni; transfer uyuşmazlığı için işlem kimliği, cüzdan adresi ve platform kayıtları; veri işleme sorunu için aydınlatma metni, talep edilen veri ve erişim kayıtları; ödeme modeli içinse tokenın ekonomik akışı incelenir. Belgelerin aynı dosyada bulunması yararlıdır, fakat bir düzenleme alanına ait kayıt diğerinin yerine geçmez.
Düzenleyici gözetim kullanıcıya kurumsal bir çerçeve sağlar; buna karşılık belirli bir tokenın fiyatını, teknolojik güvenliğini veya projenin ekonomik başarısını onaylamaz. Benzer biçimde platformun hizmet sunmaya yetkili olması, kullanıcı ile platform arasındaki her sözleşme hükmünün geçerli olduğu ya da her zarar talebinin kabul edileceği anlamına gelmez. Yetki, sözleşme ve somut işlem ayrı inceleme başlıklarıdır.
Türkiye’de kripto alanı tek bir kanunla düzenlenmez. Hizmet sağlayıcı faaliyeti, kullanıcı işlemi, ödeme, kişisel veri ve ceza boyutları kendi kuralları içinde ayrıştırılmalıdır.