Kişinin işlediği suç nedeniyle kendisi hakkında soruşturma ve kovuşturma yapılmasını engellemek amacıyla başkasına ait kimliği veya kimlik bilgilerini kullanması TCK m.268'de düzenlenir. Korunan kişi, kimliği kullanılan ve haksız şüphe altında bırakılan gerçek kişidir.
Başkasının adını yalnız bir internet hesabında kullanmak ile yakalandığında polise kardeşinin kimliğini vermek aynı suç değildir. Amaç, bağlam ve kullanılan belgenin gerçek veya sahte olması doğru maddeyi belirler.
Suçun şartları
Failin işlemiş olduğu bir suç nedeniyle kendi kimliğini gizlemek ve hakkında soruşturma veya kovuşturmayı engellemek amacı bulunmalıdır. Kullanılan kimlik gerçek başka bir kişiye ait olmalıdır. Bu bilgi nedeniyle o kişinin suç şüphesi altında kalmaya elverişli olması gerekir.
Kabahat veya idari işlem sırasında başkasının bilgilerini vermenin m.268 kapsamına girip girmediği, ortada “işlenen suç” ve soruşturmayı engelleme amacı bulunup bulunmadığına göre incelenir.
Cezası nedir?
TCK m.268, failin iftira suçuna ilişkin hükümlere göre cezalandırılmasını öngörür. Bu nedenle temel hâlde iftira suçunun ceza aralığı ve nitelikli sonuçları uygulanabilir. Kimliği kullanılan kişi hakkında yakalama, tutuklama veya mahkûmiyet gibi sonuçların doğması cezayı ağırlaştırabilir.
Gerçek ortaya çıkmadan önce veya soruşturmanın belirli aşamalarında kimliğini açıklayan kişi bakımından iftira suçundaki etkin pişmanlık hükümleri koşulları varsa uygulanabilir.
Polise başkasının kimliğini vermek
Yakalama sırasında kardeşinin adı ve T.C. kimlik numarasını söyleyen kişi tipik olarak m.268 kapsamında değerlendirilir. Kolluk görevlisinin parmak iziyle kısa sürede gerçeği bulması suçun oluşmasını her zaman engellemez.
Kimlik bilgisi yanlış anlaşılmış veya tercüman hatasıyla kaydedilmişse kast yoktur. Tutanak, kamera ve parmak izi işlem saati incelenmelidir.
Trafik cezasında başkasının kimliği
Sürücünün kendi ehliyetsizliği, alkollü araç kullanması veya başka bir suçtan kurtulmak için yolcunun kimliğini vermesi m.268'i gündeme getirebilir. Sadece idari trafik kabahatini başkasına yazdırma olayında ise suçun özel şartları ve resmî belgenin düzenlenmesinde yalan beyan ayrıca değerlendirilir.
Başka kişinin bilgisi ve rızası olması, kamu makamına yönelik aldatmayı otomatik olarak hukuka uygun hâle getirmez; rıza gösterenin iştirak sorumluluğu doğabilir.
Sahte kimlik kullanma
Gerçek nüfus cüzdanı üzerinde değişiklik yapmak, sahte kimlik kartı üretmek veya bunu bilerek kullanmak TCK m.204'teki resmî belgede sahtecilik suçunu oluşturabilir. Başka birinin gerçek kimlik kartını kullanmak da belgenin aldatma yeteneği ve kullanım amacına göre değerlendirilir.
Aynı hareketle hem sahte belge kullanılmış hem gerçek kişi şüphe altında bırakılmışsa içtima kuralları uygulanır.
Mağdur ne yapabilir?
Kimliği kullanıldığı için hakkında dosya açılan kişi hemen imza, fotoğraf, parmak izi, baz ve çalışma kayıtlarının karşılaştırılmasını istemelidir. e-Devlet/UYAP kayıtları ve tebligatlar kontrol edilmeli; yanlış kayıtların düzeltilmesi için ilgili makamlara başvurulmalıdır.
Kimlik verilerinin nereden elde edildiği ayrıca kişisel veri suçu oluşturabilir.
Savunmada deliller
Yakalama kamerası, kolluk tutanağı, parmak izi, imza, telefon konumu ve tanıklar incelenir. Failin kendiliğinden doğru kimliğini ne zaman açıkladığı etkin pişmanlık bakımından dakikasıyla belirlenmelidir. Başkasına ait kartın nasıl elde edildiği ve aldatma kabiliyeti bilirkişi konusu olabilir.
İçerik kapsamı: Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; gerçek kişiye ait kimlik kullanımı, hayali kimlik beyanı ve sahte belge ayrı suç tipleridir.