TCK m.226, müstehcen ürünlerin çocuklara verilmesi veya gösterilmesi, alenen sergilenmesi, satış ve reklamı ile şiddet, hayvan, ölü beden ya da çocukların kullanıldığı belirli ağır içeriklerin üretim, depolama ve yayılmasını farklı fıkralarda cezalandırır. “Müstehcenlik” tek bir davranış ve tek ceza aralığından ibaret değildir.
Yetişkinler arasındaki hukuka uygun özel içerik ile kanunda özellikle yasaklanan içerikler ayrılmalıdır. Çocukların kullanıldığı içeriklerde koruma mutlak ve cezalar çok daha ağırdır.
Çocuğa gösterme veya erişilebilir kılma
Müstehcen görüntü, yazı veya sözleri içeren ürünleri çocuğa vermek, içeriğini göstermek, okumak veya dinletmek; bunları çocukların girebileceği veya görebileceği yerde sergilemek suçtur. Ürünlerin içeriği belli olacak şekilde satışa sunulması ve reklamı da madde kapsamındadır.
Çocuğun içeriği gerçekten izlemesi her durumda şart olmayabilir; erişilebilir ve görülebilir kılma yeterli olabilir.
Alenen gösterme ve satış
Müstehcen görüntü veya sözlerin basın-yayın yoluyla yayımlanması, alenen gösterilmesi, reklamı, satışı ve belirli yerler dışında sunulması farklı bentlerde düzenlenir. Sanatsal, bilimsel veya edebî değeri olan eserler bakımından kanundaki istisna dar ve somut değerlendirmeye tabidir.
Çocukların kullanıldığı veya temsili çocuk görüntüsü içeren ürünlerde sanat istisnası uygulanmaz.
WhatsApp ve Telegram grubunda paylaşım
Kapalı gruba dosya göndermek de “yayma” veya başkalarının kullanımına sunma sayılabilir. Aleniyetin bulunmaması, TCK m.226'nın her fıkrasında sorumluluğu ortadan kaldırmaz. Grubun niteliği, üye sayısı, içeriğin türü ve failin bilgisi araştırılır.
İçeriği alıntılayıp yeniden göndermek bağımsız paylaşım oluşturabilir. Özellikle çocuklara ilişkin içeriğin kanıt amacıyla dahi üçüncü kişilere iletilmemesi gerekir.
İzlemek ile bulundurmak arasındaki fark
Yetişkinlere ait sıradan müstehcen içeriği özel olarak izlemek her durumda suç değildir. Kanunun ağır içerik kategorilerinde satın alma, bulundurma veya depolama açıkça cezalandırılabilir. İnternet tarayıcısındaki geçici önbellek ile bilerek indirilen, sınıflandırılan ve tekrar erişilen dosya aynı değildir.
Suç için failin dosyanın niteliğini bilmesi gerekir. Arama terimleri, klasör yapısı, tekrar açma, paylaşım ve silme girişimi kast değerlendirmesinde kullanılır.
Otomatik indirilen dosyalar
Mesajlaşma uygulamasının otomatik indirme özelliği nedeniyle cihazda oluşan dosya, kullanıcının içeriği bildiğini tek başına kanıtlamaz. Bildirim, dosyanın açılıp açılmadığı, küçük resim, uygulama ayarı ve sonradan saklama davranışı teknik incelemeyle belirlenmelidir.
Dosyanın hash değeri, oluşturma/değiştirme zamanı ve hangi uygulamadan geldiği adli bilişim raporunda gösterilmelidir.
Cezalar neden değişir?
TCK m.226'da çocukların erişimi, aleni satış, ağır içerik türleri ve çocukların üretimde kullanılması için ayrı hapis ve adli para cezaları vardır. Çocukların kullanıldığı ürünlerin üretimi en ağır hâllerden biridir; bunları ülkeye sokma, çoğaltma, satış, nakil, depolama, bulundurma veya başkasının kullanımına sunma ayrıca cezalandırılır.
Doğru fıkra belirlenmeden tek bir ceza aralığı söylemek yanıltıcıdır. Suç tarihindeki kanun ve içeriğin sınıflandırılması esas alınmalıdır.
Arama ve dijital inceleme
Telefon veya bilgisayarda inceleme CMK m.134'e uygun karar, adli kopya ve veri bütünlüğüyle yapılmalıdır. Kolluğun dosyayı orijinal cihazda açarak değiştirmesi zaman damgalarını bozabilir. Hash ve inceleme zinciri savunma tarafından denetlenebilir.
İçerikte gerçek çocuk bulunup bulunmadığı, yaş tespiti ve montaj ihtimali bilirkişiyle belirlenmelidir.
İçerik kapsamı: Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik türü, failin bilgisi ve uygulanan TCK m.226 fıkrası teknik incelemeyle belirlenmelidir.