Her bıçak taşımak suç değildir. 6136 sayılı Kanun; kama, hançer, saldırma, şişli baston, sustalı çakı, pala, kılıç, kasatura, süngü, muşta ve sırf saldırı/savunma için özel nitelikteki benzeri aletleri yasaklar. Mutfak, iş veya kamp bıçağı ise türü, taşıma biçimi ve amacı üzerinden değerlendirilir.
Bıçak bir tehdit, yaralama veya yağma olayında kullanılmışsa yasak bıçak suçu dışında ilgili TCK suçu ayrıca gündeme gelir.
Hangi bıçaklar 6136 kapsamındadır?
Kanunda adı sayılan aletler kural olarak yasaktır. İsmi listede olmayan bıçağın “benzeri” sayılabilmesi için yapısı itibarıyla salt saldırı ve savunmada kullanılmak üzere özel nitelikte olması gerekir. Uzunluk tek başına kesin ölçüt değildir.
Kriminal bilirkişi; açılma mekanizması, oluk, çift ağız, kabza ve kullanım amacını değerlendirir. Kolluğun tutanaktaki “yasak bıçak” nitelemesi nihai değildir.
Cezası nedir?
6136 sayılı Kanun m.15, yasak bıçak ve aletleri satan, satın alan, taşıyan veya bulunduran kişiler hakkında hapis ve adli para cezası öngörür. Temel düzenlemede altı aydan bir yıla kadar hapis ile adli para cezası söz konusudur; aletin sayı ve nitelik bakımından vahim olması cezayı ağırlaştırabilir.
Ceza aralığı değişikliklere tabi olduğundan fiil tarihindeki güncel metin ve lehe kanun karşılaştırması yapılmalıdır.
Mutfak veya iş bıçağı taşımak
Aşçı, kasap, balıkçı veya zanaatkârın işiyle bağlantılı, uygun kılıf ve taşıma biçimindeki bıçak meşru amaç gösterebilir. Aynı bıçağın gece kavga yerine açıkta ve kullanıma hazır götürülmesi, saldırı amacı bakımından farklı değerlendirilir.
Günlük kullanım bıçağı sırf saldırıda kullanılmak amacıyla taşınıyorsa 6136 sayılı Kanundaki özel hükümler veya olayın diğer suçları gündeme gelebilir. Amaç somut delille ispatlanmalıdır.
Çakı ve sustalı ayrımı
Basit katlanır çakı otomatik olarak sustalı değildir. Sustalı mekanizma, düğme veya yayla bıçağın otomatik açılıp kilitlenmesi gibi teknik özelliklerle belirlenir. Ürünün ticari adı değil gerçek mekanizması esas alınır.
Çok amaçlı kamp aleti ile gizlenmiş/saldırıya özel alet aynı değildir.
Araçta bıçak bulunması
Bagajdaki takım çantasında bulunan iş bıçağı ile sürücü koltuğu altında gizlenmiş kama farklıdır. Araç sahibi olmak, içindeki aleti bildiğinizi tek başına kanıtlamaz. Parmak izi, konum, yolcular ve aracın ortak kullanımı araştırılır.
Kişinin bıçağa fiili hâkimiyeti ve taşıma amacı kararda gösterilmelidir.
Üst ve araç araması
Kolluğun durdurma, kaba üst yoklaması ve adli arama yetkileri farklıdır. Bıçağın nasıl bulunduğu, arama kararı veya makul şüphe ve tutanak denetlenmelidir. Hukuka aykırı elde edilen delil hükme esas alınamaz.
Yasak alet kural olarak müsadere edilir. Günlük kullanım aletinin suçta kullanılması da TCK m.54 kapsamında müsadere doğurabilir.
Bıçakla tehdit veya yaralama
Bıçağın tehditte kullanılması silahla tehdit; yaralamada kullanılması silahla kasten yaralama nitelikli hâlini oluşturabilir. Alet 6136 kapsamında olmasa bile TCK bakımından “silah” sayılabilir. TCK'daki silah tanımı, 6136'nın yasak bıçak listesinden daha geniştir.
İçerik kapsamı: Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; bıçağın teknik niteliği, taşıma amacı ve aramanın hukuka uygunluğu ayrı ayrı incelenmelidir.