Muhafaza etmek veya belirli şekilde kullanmak üzere zilyetliği devredilen başkasına ait mal üzerinde devir amacı dışında tasarrufta bulunmak ya da teslim olgusunu inkâr etmek güveni kötüye kullanmadır.
Malın başlangıçta failin zilyetliğine rıza ile bırakılmış olması belirleyici ayrımdır.
Kast ve olayın özellikleri
Malın teslim edilme nedeni, failin başlangıçtaki iradesi ve mağdurun rızasının hile, güven veya baskıyla sakatlanıp sakatlanmadığı incelenmelidir.
Malvarlığındaki eksilmenin hangi hareketten doğduğu, malın teslim veya zilyetlik durumu ve failin amacı üzerinden açıklanır.
Temel ceza nasıl değişir?
Temel şekil şikâyet üzerine altı aydan iki yıla kadar hapis ve adli para cezasıdır.
Meslek, sanat, ticaret, hizmet ilişkisi veya başkasının mallarını idare yetkisi nedeniyle teslim edilen eşya bakımından bir yıldan yedi yıla kadar hapis ve üç bin güne kadar adli para cezası verilir.
24 Aralık 2025 tarihli değişiklikle suç konusunun motorlu kara, deniz veya hava taşıtı olması hâlinde ceza bir kat artırılır.
Emanet veya belirli bir amaçla teslim edilen mal üzerindeki tasarrufun biçimi, nitelikli hâl ve etkin pişmanlık ihtimali ayrıldıktan sonra sonuç ceza belirlenir.
Lehe kanun değerlendirmesi
25 Aralık 2025 tarihli 7571 sayılı Kanunla, suç konusunun motorlu kara, deniz veya hava taşıtı olması hâlinde cezanın bir kat artırılması kabul edildi. Olay tarihi önceyse lehe kanun değerlendirmesi gerekir.
Yanlış nitelendirmeyi önleyen ayrım
Hırsızlıkta mal rıza olmadan alınır; güveni kötüye kullanmada zilyetlik başlangıçta rızayla devredilir.
Sözleşmeye aykırılık veya borcun ödenmemesi, devir amacı dışında tasarruf veya inkâr bulunmadan tek başına ceza suçuna dönüşmez.
Teslim amacı, sözleşme, kullanım süresi, iade talepleri, aracın konumu ve failin mal üzerinde malik gibi tasarrufu araştırılır.
Delil tablosu nasıl kurulur?
Para ve mal hareketleri; teslim ya da zilyetlik ilişkisi, sözleşme, yazışma, kamera kaydı ve tarafların olay öncesi-sonrası davranışlarıyla birlikte ele alınır. Tek bir ödeme veya devir kaydı her dosyada hileyi ya da kastı kendiliğinden göstermez.
Şikâyet ve uzlaştırma durumu
TCK m.155/1’deki temel şekil şikâyete bağlıdır; m.155/2’deki nitelikli şekil re’sen soruşturulur.
TCK m.155/1 uzlaştırma kapsamındadır; m.155/2 uzlaştırma kapsamında değildir.
Şikâyete bağlı biçimde süre, mağdurun hem fiili hem faili öğrendiği tarihten itibaren genel altı aylık kurala göre hesaplanır.
Şikâyetten vazgeçmenin etkisi, olayın şikâyete bağlı temel şekle mi yoksa re’sen soruşturulan ağır şekle mi uyduğuna göre değişir.
Güveni kötüye kullanma değerlendirmesinde temel şekil, nitelikli hâl ve genel hükümler ayrı basamaklardır.
Bilgi notu: Metin güveni kötüye kullanma suçu ve cezası bakımından genel açıklama içerir. Somut olayın hukuki sonucu, fiilin özellikleri ve hukuka uygun deliller üzerinden belirlenir.