Bir hapis cezasının “yatarı”, hükümde yazan sonuç cezadan tek bir oran çıkarılarak hesaplanmaz. Suç tarihi, suç türü, tekerrür, yaş, birden fazla ilam, gözaltı-tutukluluk mahsubu, iyi hâl, koşullu salıverme ve denetimli serbestlik birlikte değerlendirilir. Aynı miktar cezayı alan iki kişinin infaz tarihi bu nedenle farklı olabilir.
Doğru hesap, kesinleşmiş ilamlar ile infaz savcılığının düzenlediği müddetname üzerinden yapılır. İnternetteki hesaplama araçları özel suçları, geçici maddeleri ve içtimayı her zaman doğru uygulamaz.
Hükümdeki ceza ile cezaevinde kalınacak süre aynı mıdır?
Mahkemenin verdiği hapis cezası toplam mahkûmiyettir. Koşullu salıverme, cezanın kanunda belirlenen kısmını iyi hâlle kurumda geçiren hükümlünün kalanını dışarıda denetim altında tamamlamasıdır. Denetimli serbestlik ise koşullu salıverilme tarihine kalan belirli bölümün toplum içinde infaz edilmesidir.
Bu kurumlar mahkûmiyeti silmez. Yükümlülük ihlali veya yeni kasıtlı suç, dışarıda infaz edilen sürenin geri alınmasına yol açabilir.
Yatar hesabında önce hangi bilgiler gerekir?
Her ilam için şu tablo hazırlanmalıdır:
- Suçun adı, maddesi ve işlendiği tarih,
- Kesinleşen cezanın türü ve süresi,
- Suç tarihindeki yaş,
- Birinci veya ikinci defa tekerrür kararı,
- Terör ya da örgüt faaliyeti bağlantısı,
- Gözaltı, tutukluluk ve başka özgürlük kısıtlaması tarihleri,
- Daha önce infaz edilmiş süre ve denetimli serbestlik geçmişi,
- 31 Temmuz 2023 ve öncesi suçlara ilişkin geçici madde koşulları.
Suç tarihi özellikle önemlidir. İnfaz kanunundaki değişikliklerin geçmişe uygulanması, ceza normlarındaki lehe kanun kuralından farklı geçiş hükümlerine bağlanabilir.
Koşullu salıverme oranı nasıl belirlenir?
Genel süreli hapis cezalarında temel oran kural olarak yarıdır. Ancak 5275 sayılı Kanun bazı suçlar, örgütlü suçlar, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, uyuşturucu ticareti, terör suçları ve mükerrirler için daha ağır oranlar veya özel süreler öngörür. Dosyaya göre üçte iki veya dörtte üç oranı uygulanabilir.
Birinci defa mükerrirler hakkında 5275 sayılı Kanun m.108'deki özel oranlar uygulanır. 4 Haziran 2025 tarihli 7550 sayılı Kanundan sonra ikinci defa mükerrirlere de koşullu salıverme imkânı tanınmış; süreli hapislerde oran dörtte üç olarak belirlenmiştir. Geçiş hükümleri ayrıca kontrol edilir.
Müebbet ve ağırlaştırılmış müebbet hapislerde yıl esaslı özel koşullu salıverme süreleri vardır. Birden fazla müebbet veya süreli ceza ile birlikte infazda farklı üst süreler uygulanır.
Denetimli serbestlik nasıl düşülür?
5275 sayılı Kanun m.105/A'daki genel sistemde, açık ceza infaz kurumunda bulunan veya açığa ayrılma hakkı elde eden iyi hâlli hükümlü, talebi üzerine koşullu salıverilmesine bir yıl kala denetimli serbestliğe ayrılabilir. Özel durumlarda farklı süreler vardır.
4 Haziran 2025 ve sonrasında işlenen suçlar için hükümlünün, beş günden az olmamak üzere, koşullu salıverme tarihine kadar kurumda geçirmesi gereken sürenin en az onda birini ceza infaz kurumunda geçirmesi gerekir. Bu yeni onda bir şartı, 7550 sayılı Kanunun yürürlüğünden önce işlenen suçlara uygulanmaz.
7571 sayılı Kanunla, 31 Temmuz 2023 ve öncesinde işlenen belirli suçlar yönünden kapalıdan açığa ve açıktan denetimli serbestliğe üç yıl erken ayrılma olanağı genişletilmiştir. Terör ve örgütlü suçlar ile kanunda sayılan öldürme, cinsel suç ve deprem nedeniyle öldürme hâlleri kapsam dışındadır. Bu düzenleme doğrudan “üç yıl ceza indirimi” değildir; açık kurum ve denetimli serbestlik aşamalarını öne çeker.
Mahsup nasıl yapılır?
TCK 63 uyarınca hüküm kesinleşmeden önce aynı suç nedeniyle kişisel özgürlüğü sınırlayan gözaltı, tutuklama ve benzeri süreler cezadan indirilir. Başka dosyadaki tutukluluğun mahsubu için suç tarihleri ve kesinleşme sırası yönünden özel koşullar aranır.
Mahsup toplam cezadan yapılır; koşullu salıverme ve bihakkın tahliye tarihlerini etkiler. Müddetnamede eksikse infaz savcılığına başvuru ve gerektiğinde infaz hâkimliğine şikâyet mümkündür.
Birden fazla ceza nasıl toplanır?
Kesinleşmiş birden fazla hapis ilamı, koşullu salıverme hesabı için infaz hâkimliğince 5275 sayılı Kanun m.99 uyarınca toplama kararına bağlanabilir. Her ceza hukuki varlığını korur; fakat ortak koşullu salıverme tarihi belirlenir.
Suçların farklı tarihlerde işlenmesi, farklı oranlara tabi olması veya bir kısmında tekerrür bulunması hâlinde basit toplama yapılamaz. Oranlar her ilama uygulanıp infaz sistemi içinde birleştirilir. Daha sonra bozulan ya da kaldırılan ilam için müddetname yeniden düzenlenmelidir.
Örnek yatar hesabı neden kesin sonuç vermez?
Örneğin genel rejime tabi dört yıl hapis cezasında koşullu salıverme oranı yarı kabul edilirse iki yıllık süre esas alınır; denetimli serbestlik koşulları varsa son bir yıl dışarıda infaz edilebilir. Fakat tutukluluk mahsubu, suç tarihi sonrası onda bir şartı, iyi hâl ve başka ilam sonucu tamamen değiştirebilir.
Aynı dört yıl ceza uyuşturucu ticareti, terör veya tekerrür kapsamında olduğunda oran farklıdır. Bu nedenle örnek, dosyaya uygulanacak “kesin yatar” değildir.
12. Yargı Paketi yatar hesabını değiştirdi mi?
16 Temmuz 2026'da TBMM'de kabul edilen 12. Yargı Paketi, her hükümlü için genel af veya otomatik yatar indirimi getirmemektedir. 18 Temmuz 2026 itibarıyla kanun Resmî Gazete'de yayımlanmadığından, kabul edilen hükümler yayım gerçekleşmeden yürürlükteki infaz hesabına doğrudan eklenemez. İnfazda 5275 sayılı Kanun ile 7550 ve 7571 sayılı kanunların yürürlük ve geçiş hükümleri esas alınır; yeni bir hüküm ancak yürürlüğe girdikten ve somut mahkûmiyete lehe etkisi belirlendikten sonra hesaba yansır.
Sonuç
Hapis cezasının yatar hesabı; kesin ceza, suç tarihi, infaz oranı, tekerrür, mahsup, içtima ve denetimli serbestlik sırasıyla incelenerek yapılır. 2025'te getirilen onda bir kurumda kalma şartı ve 31 Temmuz 2023 öncesi suçlara ilişkin geçici düzenleme özellikle gözden kaçırılmamalıdır. Nihai tarih, güncel müddetnameyle doğrulanmalıdır.
İçerik kapsamı: Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır. İnfaz hesabı kesinleşmiş bütün ilamlar ve mahsup belgeleri görülmeden yapılamaz.