İnfazda içtima, bir kişi hakkında kesinleşmiş birden fazla hapis cezasının koşullu salıverme tarihini belirlemek amacıyla bir araya getirilmesidir. 5275 sayılı Kanun m.99 uyarınca infaz hâkimi toplama kararı verir. Bu işlem yeni bir mahkûmiyet yaratmaz; her ilam hukuki varlığını korur.
“Cezalar toplandı, artık tek suç oldu” düşüncesi yanlıştır. Af, bozma, zamanaşımı, tekerrür ve adli sicil sonuçları her mahkûmiyet yönünden ayrı değerlendirilebilir.
Hangi cezalar içtima edilir?
Aynı kişi hakkında kesinleşmiş ve birlikte infaz edilmesi gereken birden fazla hapis cezası koşullu salıverme hesabı için toplanır. Süreli hapisler, müebbet ve ağırlaştırılmış müebbetlerle süreli cezaların birlikteliği için 5275 sayılı Kanun m.107'de özel süreler vardır.
Adli para cezası, güvenlik tedbiri ve disiplin hapsi kendi infaz rejimine tabidir; her yaptırım hapisle basitçe toplanmaz. Adli para cezasının ödenmemesi nedeniyle hapse çevrilmesi hâlinde özel kurallar uygulanır.
Kesinleşmemiş hüküm içtimaya alınamaz. İstinaf veya temyizde olan dosya için beklenir.
Cezalar sadece aritmetik olarak mı toplanır?
Hayır. Toplam ceza miktarı önemlidir; fakat koşullu salıverme hesabında her ilamın tabi olduğu infaz oranı korunur. Genel rejime tabi ceza ile üçte iki, dörtte üç veya mükerrirlere özgü rejimdeki ceza aynı orana sokulamaz.
Örneğin iki ayrı ilamdan biri genel yarı oranına, diğeri özel üçte iki oranına tabi olabilir. Önce her cezanın koşullu salıverme süresi kendi rejimine göre hesaplanır; sonra ortak tarih belirlenir. Mahsup süreleri de ilgili ilam ve toplam infaz içinde dikkate alınır.
Toplama kararını kim verir?
Kesinleşen ilamlar infaz savcılığında bir araya geldiğinde Cumhuriyet başsavcılığı, 5275 sayılı Kanun m.99 uyarınca infaz hâkimliğinden toplama kararı ister. Hükümlü de eksik veya yanlış içtima için başvurabilir.
Kararda hangi mahkeme ilamlarının, hangi cezaların ve hangi infaz rejimlerinin toplandığı açıkça yazılmalıdır. İnfaz savcılığı bu karara göre müddetname düzenler.
Sonradan yeni ceza gelirse ne olur?
Yeni bir mahkûmiyet kesinleşirse önceki içtima çözülerek yeni ilamın da katıldığı güncel toplama kararı ve müddetname hazırlanabilir. Önceden çekilen süre kaybolmaz; mahsup ve infaz edilen bölüm yeni hesaba işlenir.
İlamlardan biri Yargıtay bozması, yargılamanın yenilenmesi, lehe kanun uyarlaması veya başka nedenle ortadan kalkarsa içtima yeniden düzenlenmelidir. Eski müddetnamenin uygulanmasına devam edilmesi fazla infaz doğurabilir.
Tekerrür ile içtima ilişkisi
Tekerrür mahkemenin mahkûmiyet hükmünde uyguladığı bir kurumdur. İnfaz hâkimi, hükümde yer almayan tekerrürü ilk kez içtima kararıyla kuramaz. Ancak ilamlardan biri mükerrirlere özgü infaz rejimine tabi ise bu oran toplam hesapta korunur.
İkinci defa tekerrür ve 2025 değişikliği, koşullu salıverme tarihini etkileyebilir. Hükümde tekerrür ibaresi, dayanak sabıka ve suç tarihleri kontrol edilmelidir.
İçtima kararı ceza miktarını artırır mı?
İçtima, mahkemelerin verdiği cezaları artırmaz; birlikte infazın tarihlerini gösterir. Fakat yeni cezanın eklenmesi koşullu salıverme ve denetimli serbestlik tarihini ileri taşıyabilir. Bu, yeni yaptırım kurulması değil kesinleşmiş ilamların birlikte uygulanmasıdır.
Kanunda birden fazla müebbet veya müebbetle süreli hapis birlikteliği için kurumda geçirilmesi gereken özel üst süreler bulunur. Aritmetik toplam yerine bu süreler uygulanır.
İçtima kararına nasıl itiraz edilir?
Karar hükümlüye tebliğ edilmelidir. Yanlış ilam, mükerrer toplama, kaldırılmış ceza, hatalı oran veya mahsup eksikliği varsa infaz hâkimliğine başvurulur. İnfaz hâkimi kararına karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde ağır ceza mahkemesine itiraz edilebilir.
İtirazda her ilam için suç tarihi, ceza, infaz oranı, mahsup ve kesinleşme bilgilerini içeren tablo kullanmak hatayı görünür kılar.
İçtima ile zincirleme suç arasındaki fark
Zincirleme suç, mahkemenin aynı suç işleme kararı kapsamında birden fazla fiile tek ceza verip artırmasıdır ve hüküm aşamasına aittir. İnfaz içtimaı ise ayrı kesinleşmiş cezaları sadece infaz hesabı için toplar. İnfaz hâkimi farklı mahkûmiyetleri zincirleme suç sayarak ceza indiremez; bu iddia olağan veya olağanüstü kanun yolunda ileri sürülür.
Sonuç
İçtima kararı, birden fazla kesin hapis cezası için ortak koşullu salıverme ve infaz takvimi oluşturur. Her ilamın suç tarihi, oranı ve hukuki varlığı korunur. Yeni ilam, bozma veya mahsup değişikliği olduğunda karar ve müddetname yenilenmeli; hataya iki haftalık itiraz süresi içinde müdahale edilmelidir.
İçerik kapsamı: Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır. Toplama hesabı bütün kesinleşmiş ilamlar görülerek yapılmalıdır.