Konutta infaz, kesinleşmiş hapis cezasının infaz hâkimi kararıyla hükümlünün evinde çektirilmesidir. Tutuklama yerine verilen ev hapsi adli kontrolünden farklıdır. Mahkûmiyet devam eder; denetimli serbestlik müdürlüğü ve kolluk kişiyi izler, gerektiğinde elektronik cihaz kullanılır.
7550 sayılı Kanun 4 Haziran 2025'te konutta infazın ceza sınırlarını genişletmiştir. Buna rağmen karar otomatik değildir; hükümlünün talebi, kişisel durumu, suç ve güvenlik riski değerlendirilir.
Kadın, çocuk ve yaşlılarda ceza sınırları
5275 sayılı Kanun m.110'a göre infaz hâkimi, mahkûmiyete konu zararın giderilmesine ilişkin hukuk sorumluluğu saklı kalmak üzere şu toplam hapis cezalarının konutta çektirilmesine karar verebilir:
- Kadın, çocuk veya 65 yaşını bitirmiş kişilerde üç yıl veya daha az,
- 70 yaşını bitirmiş kişilerde dört yıl veya daha az,
- 75 yaşını bitirmiş kişilerde beş yıl veya daha az,
- 80 yaşını bitirmiş kişilerde altı yıl veya daha az.
Yaş karar tarihindeki tamamlanmış yaş üzerinden değerlendirilir. “Toplam ceza” esas olduğundan birden fazla kesin ilam içtima edilerek sınır kontrol edilir.
Ağır hastalık veya engellilikte konutta infaz
Ağırlaştırılmış müebbet hariç hapis cezasına mahkûm olan veya adli para cezası hapse çevrilen hükümlü, ağır hastalık ya da engellilik nedeniyle cezaevi koşullarında hayatını yalnız sürdüremiyorsa ve toplum güvenliği bakımından ağır, somut tehlike oluşturmuyorsa ceza sınırı aranmaksızın konutta infaz kararı verilebilir.
Durum, 5275 sayılı Kanun m.16/3'teki yetkili sağlık kurulu ve Adli Tıp usulüyle belirlenir. Toplam cezası on yıldan fazla olanların elektronik cihazla izlenmesi zorunludur. Sağlık her yıl yeniden incelenir; iyileşmede karar kaldırılabilir.
Gebe ve doğum yapmış kadınlarda konutta infaz
Doğum nedeniyle genel infaz erteleme süresi tamamlandıktan sonra, kanunda belirtilen başvuru dönemi ve toplam ceza sınırı içinde kadın hükümlünün cezasının konutta çektirilmesi istenebilir. Çocuğun yaşı, bakım ihtiyacı, annenin durumu ve suçun istisna kapsamında olup olmadığı incelenir.
Bu yol “çocuğu olan her kadın evde infaz edilir” anlamına gelmez. m.110'daki süre, başvuru ve kapsam şartları birlikte aranır.
Konutta infaz kararını kim verir?
Yetkili merci infaz hâkimidir. Hükümlü veya müdafi, ilamı infaz eden başsavcılık aracılığıyla ya da doğrudan görevli infaz hâkimliğine talep sunabilir. Dilekçeye nüfus kayıtları, sağlık kurulu raporu, ikamet, bakım ve elektronik izlemeye uygunluk belgeleri eklenir.
Hâkim suçun niteliğini, toplam cezayı, tekerrürü, kaçma riskini, aile ve konut koşullarını değerlendirir. Bazı terör, örgüt, cinsel suç ve özel infaz grupları ile denetimli serbestlik ihlali nedeniyle kuruma gönderilenler bakımından kanuni istisnalar vardır.
Evde infaz nasıl uygulanır?
Hükümlü belirlenen konuttan izin almadan ayrılamaz. Denetimli serbestlik müdürlüğünün planına uyar; kolluk denetimi, elektronik kelepçe, telefonla kontrol veya konut ziyareti uygulanabilir. Sağlık, çalışma veya zorunlu ihtiyaç için çıkış ancak kararda ve mevzuatta izin verilen yöntemle olur.
Adres değişikliği önceden bildirilip onaylanmalıdır. Konutta geçen süre, karara uygun devam ettiği ölçüde hapis cezasından sayılır.
Koşullu salıverme ve denetimli serbestlik uygulanır mı?
7550 sayılı Kanunla özel infaz usulündeki hükümlülere de tabi oldukları rejime göre koşullu salıverme ve denetimli serbestlik hükümlerinin uygulanacağı açıklaştırılmıştır. Bu nedenle cezanın tamamı mutlaka evde geçirilmez; infaz oranı ve iyi hâl ayrıca hesaplanır.
İhlal edilirse ne olur?
Konutu izinsiz terk etmek, elektronik cihazı bozmak, denetimi engellemek veya yükümlülüğe uymamak kararın infaz hâkimince kaldırılmasına ve kalan cezanın ceza infaz kurumunda çektirilmesine yol açabilir. Eylem ayrıca firar veya başka suç oluşturabilir.
Hastane acili gibi zorunlu durum derhâl müdürlüğe ve kolluğa bildirilmeli, belge sunulmalıdır.
Ret kararına itiraz
İnfaz hâkiminin ret kararına tebliğden itibaren iki hafta içinde ağır ceza mahkemesine itiraz edilebilir. Sağlıkta kötüleşme, yaş sınırının sonradan tamamlanması veya yeni belge çıkması hâlinde koşullara göre yeniden talep mümkündür.
Sonuç
Konutta infaz; kadın, çocuk ve yaşlılarda üç ila altı yıllık toplam ceza sınırlarıyla, ağır hastalık/engellilikte ise özel sağlık ve güvenlik değerlendirmesiyle uygulanabilir. Kararı infaz hâkimi verir; yükümlülük ihlali cezaevine dönüş doğurur. 2025 değişiklikleri koşullu salıverme ve elektronik takip rejimini de güncellemiştir.
İçerik kapsamı: Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır. Konutta infaz toplam ceza, suç türü ve kişisel koşullar üzerinden infaz hâkimince değerlendirilir.