Tefecilik, kazanç elde etmek amacıyla başkasına ödünç para vermektir. TCK 241, yetkisiz kişilerin faiz veya başka menfaat karşılığında borç para vermesini cezalandırır. Suçun oluşması için failin bunu meslek edinmesi veya çok sayıda kişiye borç vermesi şart değildir; tek işlem de yeterli olabilir.
Banka ve mevzuata uygun yetkili finans kuruluşlarının kredi işlemleri suç değildir. Yakına karşılıksız yardım veya enflasyon farkı tartışması ise kazanç amacı ve somut anlaşmaya göre değerlendirilir.
Tefecilik suçunun unsurları
Üç temel unsur bulunur:
- Başkasına para verilmesi,
- Paranın ödünç olarak verilmesi,
- Faiz, komisyon, mal farkı veya başka ekonomik kazanç amacı.
Paranın fiilen verilmesiyle suç tamamlanır. Sadece teklif etmek teşebbüs kapsamında tartışılabilir. Kazancın tahsil edilmesi şart değildir; menfaat anlaşması yeterlidir.
Cezası nedir?
Kazanç elde etmek amacıyla başkasına ödünç para veren kişi iki yıldan altı yıla kadar hapis ve beş yüz günden beş bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır. Suç örgüt faaliyeti, tehdit, sahtecilik veya yağmayla bağlantılıysa ayrıca bu suçlar gündeme gelebilir.
Tüzel kişi yararına işlenirse TCK'daki güvenlik tedbirleri uygulanabilir.
Faizle borç para vermek
Tarafların “faiz” kelimesini kullanması şart değildir. 100.000 TL verip kısa sürede 150.000 TL istemek, taşınmaz devri, yüksek bedelli senet, altın farkı veya hizmet komisyonu şeklinde kazanç kararlaştırılabilir.
Gerçek satış, ortaklık veya yatırım ilişkisi görünümü altında ödünç para varsa mahkeme işlemin ekonomik özünü inceler. Sözleşme adı tek başına belirleyici değildir.
Tek sefer borç vermek suç olur mu?
Evet, Yargıtay uygulamasında birden fazla kişiye sistematik borç verme zorunlu değildir. Bir kez kazanç amacıyla ödünç para vermek suçun oluşmasına yeterli olabilir. Ancak aile/arkadaş arasında karşılıksız borç veya ticari alacağın vadesi için makul fark otomatik tefecilik değildir.
Kazanç amacı, taraf yazışması, senet miktarı, ödeme akışı ve mali durumla ispatlanmalıdır.
Senet kırdırma
Vadesi gelmemiş senedi nominal değerinden düşük bedelle nakde çevirme, işlemin gerçek niteliğine göre tefecilik sayılabilir. Yetkili faktoring şirketinin mevzuata uygun işlemi ile ruhsatsız kişinin senedi teminat alıp faizli para vermesi ayrılır.
Senetlerin devri, banka hareketi ve aradaki farkın hangi hizmete karşılık olduğu incelenir.
POS tefeciliği ve kredi kartı komisyonu
Gerçek mal veya hizmet satışı olmadan kredi kartından çekim yapıp komisyon kestikten sonra kart sahibine nakit verme, uygulamada POS tefeciliği olarak kabul edilir. Sahte satış belgesi, fatura ve slip düzenlenmesi vergi kaçakçılığı veya belgede sahtecilik suçlarını da gündeme getirebilir.
Gerçek satışta taksit farkı almak ile hayali satış üzerinden nakit sağlamak aynı değildir. Stok, fatura, teslim ve müşteri beyanı incelenmelidir.
Borç alan kişi suçlu mudur?
TCK 241'in faili kazanç amacıyla para verendir. Borç alan kişi sırf yüksek faizle para aldığı için tefecilik suçunun faili olmaz; uygulamada suçtan zarar gören veya bilgi sahibi olarak dinlenebilir.
Ancak borç alan sahte belge düzenler, başkalarını yönlendirir, POS işlemini organize eder veya tefecilik faaliyetini kolaylaştırırsa iştirak veya başka suç sorumluluğu doğabilir.
Deliller nelerdir?
- Banka ve para transferleri,
- Bono, çek, ipotek ve satış sözleşmeleri,
- WhatsApp mesajları ve ses kayıtları,
- POS slipleri, fatura ve stok kayıtları,
- Borç alanların tutarlı beyanları,
- Failin gelir-vergi kaydı ve çoklu işlem listesi,
- Arama sırasında bulunan boş senet ve borç defteri.
Yalnız borçlunun soyut beyanı, özellikle husumet varsa desteklenmelidir. Faiz hesabı bilirkişiyle ve işlem bazında yapılabilir.
Tefecilik ile alacak davası farkı
Taraflar arasında gerçek ticari borç ve temerrüt faizi uyuşmazlığı hukuk mahkemesinin konusudur. Faiz oranının yüksek olması tek başına ceza suçunu ispatlamaz; ödünç para ve kazanç amacı gerekir.
Tefecilik iddiası borcu otomatik olarak ortadan kaldırmaz. Sözleşmenin geçersizliği, ödenen faizin iadesi ve senet iptali özel hukukta ayrıca değerlendirilir.
Mağdurun ödeme yapması ve zamanaşımı
Suç ödünç paranın verildiği anda tamamlanır. Faiz tahsilatlarının zincirleme suç veya delil etkisi somut olayda değerlendirilir. Çok sayıda borçluya değişik zamanlarda para verilmesi TCK 43 kapsamında ceza artırımına yol açabilir.
Şikâyete bağlı değildir; savcılık resen soruşturur. Dava zamanaşımı ceza üst sınırına göre hesaplanır.
Sonuç
Tefecilik için kazanç amacıyla ödünç para verme yeterlidir; tek işlem de suç olabilir. Senet kırdırma ve gerçek satış olmadan POS'tan komisyonlu nakit verme sık görünüm biçimleridir. Borç alan sırf kredi aldığı için fail olmaz. Mali hareket, sözleşme ve iletişim kayıtları işlemin gerçek niteliğini belirler.
İçerik kapsamı: Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır. Ticari finansman ile tefecilik ayrımı işlemin ekonomik gerçeğine göre yapılır.