Tekerrür, daha önce işlenen suçtan verilen hüküm kesinleştikten sonra kanundaki süre içinde yeni bir suç işlenmesidir. TCK 58'e göre önceki cezanın infaz edilmiş olması tekerrürün kurulması için şart değildir; ancak infaz tarihinden sonra geçen üç veya beş yıllık süre, eski mahkûmiyetin yeni suçta tekerrüre esas olup olmayacağını belirler.
Tekerrür yeni suçun temel cezasını otomatik artıran genel bir neden değildir. Seçimlik cezada hapis tercihini ve kesinleşen cezanın mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilmesini etkiler. Kararda hangi önceki ilamın tekerrüre esas alındığı açıkça gösterilmelidir.
Tekerrürün şartları nelerdir?
Tekerrür için temel sıra şöyledir:
- İlk suç nedeniyle mahkûmiyet hükmü kesinleşir.
- Bu kesinleşmeden sonra yeni suç işlenir.
- Önceki cezanın infazından itibaren kanundaki üç veya beş yıllık süre geçmemiş olur.
Yeni suç tarihi, önceki hükmün kesinleşmesinden önceyse tekerrür uygulanmaz; iki dosyanın karar tarihleri sonradan kesinleşmiş olsa dahi kronoloji değişmez. Önceki cezanın infazı tekerrür için ön şart değil, zaman sınırının başlangıcıdır.
Mahkeme adli sicil kaydıyla yetinmeden ilamın kesinleşme ve infaz şerhini getirterek suç tarihlerini karşılaştırmalıdır.
Tekerrür süresi ne kadardır?
Önceki mahkûmiyet beş yıldan fazla süreli hapis cezasıysa infazdan itibaren beş yıl geçtikten sonra işlenen suçta tekerrür uygulanmaz. Önceki ceza beş yıl veya daha az hapis ya da adli para cezasıysa süre üç yıldır.
Süre önceki suç tarihinden veya karar tarihinden değil, cezanın infaz edildiği tarihten başlar. Ceza henüz infaz edilmemişse tekerrür zaman sınırı işlemeye başlamaz; diğer şartlar varsa yeni suçta uygulanabilir.
Koşullu salıverme, denetimli serbestlik ve adli para cezasının ödeme tarihi bakımından infazın tamamlanma tarihi doğru belirlenmelidir.
Kasıtlı ve taksirli suçlar arasında tekerrür olur mu?
Kasıtlı suçlarla taksirli suçlar arasında tekerrür hükümleri uygulanmaz. Önceki suç taksirli, yeni suç kasıtlıysa veya tersi yönde tekerrür kurulamaz. Her ikisi de kasıtlı veya her ikisi de taksirli olduğunda diğer şartlar değerlendirilir.
Sırf suçların isimleri farklı diye tekerrür engellenmez. Hırsızlık sonrası dolandırıcılık gibi farklı kasıtlı suçlar arasında tekerrür mümkündür; aynı suç türü şartı yoktur.
Sırf askerî suçlarla diğer suçlar ve fiil tarihinde on sekiz yaşını doldurmamış kişinin işlediği suçlar bakımından TCK'daki özel istisnalar gözetilir. Yabancı ülke mahkûmiyetleri de yalnız kanunda sayılan belirli ağır suçlar hariç tekerrüre esas olmaz.
Adli para cezası tekerrüre esas olur mu?
Kesinleşmiş adli para cezası mahkûmiyettir ve kural olarak tekerrüre esas olabilir. Önceki suçun kasıt/taksir niteliği, yeni suç tarihi ve para cezasının infazından itibaren üç yıllık süre incelenir.
İdari para cezası ceza mahkemesi mahkûmiyeti değildir ve tekerrüre esas olmaz. Ön ödeme de mahkûmiyet değildir. Hapis cezasından çevrilen adli para cezasında asıl mahkûmiyet çevrilen yaptırım olduğundan kayıt bu şekilde değerlendirilir.
HAGB tekerrüre esas olur mu?
HAGB açıklanmış ve kesinleşmiş mahkûmiyet hükmü olmadığı için tekerrüre esas alınmaz. Denetim süresinde kasıtlı yeni suç işlenmesi önceki HAGB'nin açıklanmasına yol açabilir; fakat bu, yeni suç hükmünde otomatik tekerrür uygulanacağı anlamına gelmez.
Önceki HAGB dosyasındaki hüküm sonradan açıklanıp kesinleşirse, tekerrür kronolojisinde ilk hükmün kesinleşme tarihi ile yeni suç tarihi dikkatle değerlendirilir. Hüküm yeni suçtan sonra kesinleşmişse TCK 58'in “önceki hüküm kesinleştikten sonra yeni suç” şartı oluşmayabilir.
Ertelenmiş hapis tekerrüre esas olur mu?
Evet. Hapis cezasının ertelenmesi mahkûmiyeti ortadan kaldırmaz. Kesinleşmiş erteli ceza tekerrür bakımından önceki mahkûmiyet olabilir. Denetim iyi geçtiğinde ceza infaz edilmiş sayılır ve üç/beş yıllık sürenin hesabı buna göre yapılır.
Adli sicilden arşive alınma, mahkûmiyetin tarihsel ve hukuki sonucunu her durumda yok etmez. Tekerrür şartı Adli Sicil Kanunu'ndan ayrı olarak TCK 58'e göre incelenir.
Tekerrür ceza miktarını artırır mı?
TCK 58 genel olarak yeni suçun cezasına belirli oranda artırım öngörmez. Yeni suç maddesi hapis veya adli para cezasını seçimlik bırakmışsa tekerrür hâlinde hapis cezası seçilir. Ardından cezanın mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilmesine karar verilir.
Bazı özel suç maddeleri veya infaz hükümleri tekrar nedeniyle ayrıca artırım öngörebilir. Bunlar genel tekerrürden ayrıdır. Mahkeme tekerrürü TCK 61'de temel ceza artırım nedeni gibi kullanmamalıdır.
Mükerrirlere özgü infaz rejimi nedir?
Tekerrür uygulanan hükümlünün koşullu salıverilme hesabı 5275 sayılı Kanun'un 108. maddesine göre yapılır. İnfaz oranı, yeni suçun türü, süreli veya müebbet ceza ve birinci ya da ikinci kez mükerrirlik durumuna göre değişir.
Koşullu salıverme için yalnız matematiksel oran yetmez; iyi hâl şartı aranır. Cezanın infazından sonra denetimli serbestlik tedbiri uygulanmasına mahkemece karar verilebilir ve süresi infaz hâkimince uzatılabilir.
İnfaz hesabında suç tarihi önemlidir. Sonradan yürürlüğe giren lehe infaz değişikliklerinin kapsamı ve geçiş hükümleri ayrıca incelenmelidir.
İkinci kez mükerrir ne demektir?
İlk tekerrür hükmü uygulandıktan ve bu hüküm kesinleştikten sonra, kanuni şartlarda yeniden suç işleyen kişi ikinci kez mükerrir sayılabilir. Sadece iki ayrı sabıka bulunması yeterli değildir; her aşamadaki kesinleşme ve yeni suç tarihleri zincirleme biçimde oluşmalıdır.
İkinci kez mükerrirler bakımından infaz rejimi daha ağırdır. 2025 infaz değişiklikleriyle ikinci kez mükerrirlerin de belirli oran ve iyi hâl şartıyla koşullu salıverilmeden yararlanabilmesine imkân tanınmıştır. Somut oran ve denetimli serbestlik tarihi, suç tarihi ile ilamdaki tekerrür derecesine göre müddetnamede hesaplanmalıdır.
Mahkeme kararında “ikinci kez mükerrir” açıkça gösterilmeden infaz idaresi kendi başına bu statüyü yaratmamalıdır.
Tekerrüre nasıl itiraz edilir?
Mahkeme hükmünde yanlış ilamın esas alınması, kesinleşme-yeni suç sırasının oluşmaması, sürenin dolması veya kasıt/taksir engeli istinaf ya da temyizde ileri sürülebilir. Hüküm kesinleştikten sonra açık hesap hatası veya infaz uyuşmazlığı, kararın niteliğine göre uyarlama, infaz hâkimliği veya olağanüstü kanun yolu konusu olabilir.
Müddetnamede tekerrür oranı yanlış uygulanmışsa infaz savcılığına ve infaz hâkimliğine başvurulabilir. Ancak sorun mahkûmiyet hükmündeki tekerrür kararının kendisiyse infaz hâkimliği hükmü ortadan kaldıramaz.
Sonuç
Tekerrür, önceki hüküm kesinleştikten sonra yeni suç işlenmesine dayanır. Önceki cezanın infazından sonra ağır cezalar için beş, diğerleri için üç yıllık süre uygulanır. Adli para cezası esas olabilir; HAGB olamaz, ertelenmiş hapis olabilir. İkinci kez mükerrirlik için de kesinleşme zinciri gerekir. İnfaz oranı suç ve tarih üzerinden ayrıca hesaplanmalıdır.
İçerik kapsamı: Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır. Tekerrür ve ikinci kez mükerrirlik, her ilamın suç, kesinleşme ve infaz tarihi sıralanarak incelenmelidir.