Terör örgütü propagandası, örgütün cebir, şiddet veya tehdit içeren yöntemlerini meşru gösterecek, övecek ya da bu yöntemlere başvurmayı teşvik edecek biçimde örgüt propagandası yapmaktır. 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu m.7/2, yalnız örgütten söz etmeyi veya tartışmalı bir görüş açıklamayı değil, şiddet yöntemleriyle belirli nitelikte bağ kuran propagandayı cezalandırır.
İçeriğin tamamı, paylaşım zamanı, amacı ve olası etkisi incelenmeden sembol veya tek cümle üzerinden mahkûmiyet kurulması ifade özgürlüğü sorununa yol açabilir.
Propaganda ne demektir?
Propaganda, örgütün görüşünü başkalarına benimsetme amacı taşıyan yayma faaliyetidir. Güncel kanun metni, bunun örgütün cebir, şiddet veya tehdit yöntemlerini meşru gösterme, övme veya kullanılmasını teşvik biçiminde yapılmasını arar.
Bir akademik çalışmada örgütün tarihini anlatmak, gazetecilik amacıyla açıklama aktarmak veya şiddeti reddeden siyasi eleştiri, bağlamı gereği propaganda olmayabilir.
Cezası nedir?
Terör örgütü propagandası yapan kişi hakkında bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası öngörülür. Suçun basın ve yayın yoluyla işlenmesi hâlinde ceza yarı oranında artırılır. Basın organının yayın sorumluları hakkında da özel sorumluluk hükümleri bulunabilir.
Toplantı ve gösteride yüzün kimliği gizleyecek şekilde kapatılması, örgüte ait amblem, işaret veya üniformanın taşınması, slogan atılması ya da ses cihazıyla yayın yapılması; kanundaki koşullar ve şiddet bağlamı içinde ayrıca değerlendirilir.
Slogan ve sembol tek başına yeterli mi?
Her slogan, renk veya fotoğraf otomatik propaganda değildir. Sembolün örgütle bağı, kullanıldığı ortam, eşlik eden sözler, anma mı teşvik mi olduğu ve şiddeti meşrulaştırma niteliği araştırılmalıdır.
Yargı mercileri, ifade özgürlüğüne müdahaleyi somut şiddet bağlantısıyla gerekçelendirmelidir. Barışçıl veya muğlak açıklama geniş yorumla suç sayılamaz.
Sosyal medya paylaşımı
Retweet, beğeni, alıntı veya eski bir fotoğrafın yeniden paylaşımı; kişinin içeriği benimseyip propaganda amacıyla yayıp yaymadığı üzerinden incelenir. Otomatik akış, eleştirel alıntı veya haber paylaşımı farklıdır.
Hesabın gerçek kullanıcısı IP, cihaz ve platform kayıtlarıyla belirlenmelidir. Kullanıcı adı ve telefon aboneliği tek başına yeterli değildir. Silinmiş içerikte adli kopyanın kaynağı ve bütünlüğü gösterilmelidir.
Örgüt üyeliği ile farkı
Propaganda, hiyerarşik bağ gerektirmez. Örgüt üyeliği için organik bağ, süreklilik, çeşitlilik ve yoğunluk gösteren faaliyetler aranır. Bir veya birkaç paylaşım, başka delil olmadan kişiyi otomatik örgüt üyesi yapmaz.
Paylaşım örgüte somut lojistik veya mali yardım sağlıyorsa yardım suçu ayrıca tartışılabilir; aynı fiilden mükerrer cezalandırma yasağı gözetilir.
Haber verme ve sanatsal ifade
Şiddet eylemini kınayan haber içinde örgüt açıklamasından kısa bölüm aktarmak, propaganda amacı taşımayabilir. Belgesel, roman, şarkı veya sanat eserinde bağlam ve eserin bütünü incelenir. Eserin rahatsız edici olması tek başına suç değildir.
Basın özgürlüğü sınırsız değildir; doğrudan şiddet çağrısı ve örgütsel yöntemleri yüceltme koruma alanını daraltır.
Delil ve savunma
İçerik kesilmeden tam hâliyle, yayın tarihi ve etkileşim bağlamıyla dosyaya alınmalıdır. Yabancı dil veya yerel ifadelerde uzman tercüme gerekir. Örgütün şiddet yöntemleriyle bağlantı, soyut kalıplarla değil somut söz ve görüntüyle kurulmalıdır.
İçerik kapsamı: Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; örgütten söz etme ile şiddet yöntemlerini meşru gösteren, öven veya teşvik eden propaganda ayrılmalıdır.