Kamu görevlisinin görevin sağladığı nüfuzu kötüye kullanarak kişiyi menfaat sağlamaya zorlaması icbar suretiyle irtikâptır.
Ana sonuç: İcbar 5–10 yıl, ikna 3–5 yıl, hatadan yararlanma 1–3 yıl hapis cezasıdır.
Hangi fiiller kanun kapsamındadır?
Görevin sağladığı güveni hileli davranışlarla kötüye kullanıp kişiyi menfaat sağlamaya ikna etme veya kişinin hatasından yararlanma diğer irtikâp biçimleridir.
Değerlendirme, kişinin kamusal yetki ve sıfatından başlar; fiilin görevle bağlantısı ve varsa menfaat veya özel amaç unsuru ayrıca ele alınır.
Ceza hangi hâllerde artar?
İcbar suretiyle irtikâp beş yıldan on yıla kadar hapistir.
İkna suretiyle irtikâp üç yıldan beş yıla kadar hapistir.
Kişinin hatasından yararlanma bir yıldan üç yıla kadar hapistir.
Menfaatin değeri ve mağdurun ekonomik durumu dikkate alınarak ceza yarıya kadar indirilebilir.
Denetim görevlisinin kasten göz yumması müşterek faillik; ihmalle imkân sağlaması üç aydan üç yıla kadar ayrı suç doğurabilir.
İrtikâp değerlendirmesinde nitelikli hâl, kanunun bu suç için özel olarak gösterdiği ağır veya hafif şekildir.
Nitelendirmede dikkat edilecek sınır
Rüşvette taraflar menfaat konusunda serbest iradeyle anlaşır; irtikâpta kamu görevlisinin icbarı, hilesi veya mağdurun hatasından yararlanması vardır.
Görevi kötüye kullanma, başka özel suç oluşmadığında uygulanan tali normdur.
Talep edilen menfaat, kamu görevlisinin yetkisi, mağdurun zorlanma veya yanılma süreci ve işlemin görevle bağlantısı belirlenmelidir.
İnceleme kontrol listesi
- Fiil, TCK m.250-251 içinde hangi hareket veya fıkra kapsamına giriyor?
- Failin görevi ve işlem üzerindeki yetkisi hangi belge ve kayıtlarla belirleniyor?
- İdari usulsüzlükten farklı olarak suç tipinin aradığı kast, menfaat veya özel amaç hangi delille destekleniyor?
Şikâyet, uzlaştırma ve yargılama
Şikâyete bağlı değildir.
Uzlaştırma kapsamında değildir.
Adli kontrol seçeneği
Suç için öngörülen üst sınır tek başına tutuklama nedeni değildir. Koruma tedbiri, CMK m.100 şartları ve somut olayın özellikleriyle gerekçelendirilir.
İrtikâp hakkında sağlıklı bir değerlendirme için fiilin tamamlanma anı, failin kastı, mağdurun veya suç konusunun niteliği ve usul koşulları birlikte incelenmelidir.
İçerik kapsamı: Bu yazı irtikâp suçu ve cezası konusunda genel bilgi verir. Somut dosyada suç vasfı, uygulanacak hüküm ve usul sonucu olayın özellikleri ile delillere göre belirlenir.