Görevin ifasıyla ilgili bir işi yapması veya yapmaması için kamu görevlisine ya da göstereceği kişiye menfaat sağlamak rüşvet suçudur.
İlk bilinmesi gereken: Rüşvet veren ve alan için 4–12 yıl hapis; bazı faillerde artırım, kabul edilmeyen teklif veya talepte yarı indirim vardır.
Menfaat sağlayan kişi ile kabul eden kamu görevlisi aynı temel ceza aralığına tabidir.
Kamu görevi veya kamusal işlem bakımından yetki, failin sıfatı, menfaat ya da amaç unsuru ve fiilin görevle bağlantısı ayrı ayrı ortaya konur.
Ceza aralığı ve artırım nedenleri
Rüşvet veren ve alan için dört yıldan on iki yıla kadar hapis cezası öngörülür.
Rüşvet konusunda anlaşmaya varılmasıyla suç tamamlanmış gibi cezalandırılır.
Teklif veya talebin karşı tarafça kabul edilmemesi hâlinde ceza yarı oranında indirilir.
Aracı ve dolaylı menfaati kabul eden üçüncü kişi müşterek fail olarak sorumlu olabilir.
Yargı görevi yapan, hakem, bilirkişi, noter veya yeminli mali müşavir tarafından alınması hâlinde ceza üçte birden yarıya kadar artırılır.
Rüşvet değerlendirmesinde nitelikli hâl, kanunun bu suç için özel olarak gösterdiği ağır veya hafif şekildir.
Yanlış nitelendirmeyi önleyen nokta
İrtikâpta mağdur kamu görevlisinin baskısı veya hilesiyle menfaat sağlar; rüşvette karşılıklı irade uyuşması vardır.
Hediye veya sosyal ilişki kapsamında verilen her değer rüşvet değildir; görevle bağlantılı karşılık ilişkisi aranır.
Görüşmeler, para akışı, işlemin görev kapsamı, zamanlama, aracıların rolü ve tarafların ortak iradesi birlikte değerlendirilir.
Şikâyet ve usul sonuçları
Şikâyete bağlı değildir.
Uzlaştırma kapsamında değildir.
Suç tamamlanmadığında veya birden çok kişi bulunduğunda
Teşebbüs ve iştirak aynı kurum değildir. İlki suçun tamamlanma aşamasına, ikincisi ise olaya katılan kişilerin katkısı ve fiil üzerindeki hâkimiyetine ilişkindir.
Ceza miktarı, tutuklama için tek başına yeterli değildir; kanuni şartlar ve olayın özellikleri somut gerekçeyle gösterilir.
Rüşvet hakkında sağlıklı bir değerlendirme için fiilin tamamlanma anı, failin kastı, mağdurun veya suç konusunun niteliği ve usul koşulları birlikte incelenmelidir.
Genel bilgi: rüşvet suçu ve cezası dosyalarında sonuç, yalnız suç adına bakılarak kurulmaz. Olayın ayrıntıları, uygulanacak hüküm ve usul koşulları ayrıca incelenir.