Görevi nedeniyle zilyetliği kendisine devredilmiş veya koruma ve gözetimiyle yükümlü olduğu malı kendisinin ya da başkasının zimmetine geçiren kamu görevlisi zimmet suçunu işler.
Temel bilgi: Temel ceza 5–12 yıl hapis; hileli gizlemede yarı artırım, kullanma ve etkin pişmanlıkta indirim mümkündür.
Failin kamu görevlisi olması ve mal üzerindeki zilyetlik veya gözetim yetkisinin görevden kaynaklanması gerekir.
Kanunda öngörülen yaptırım
Temel zimmet beş yıldan on iki yıla kadar hapis cezasıdır.
Zimmetin ortaya çıkmasını engellemeye yönelik hileli davranışlar cezayı yarı oranında artırır.
Malı geçici kullanıp iade amacıyla işlenen kullanma zimmetinde ceza yarıya kadar indirilebilir.
Soruşturma başlamadan iade veya tam tazminde ceza üçte iki; kovuşturma başlamadan yarı; hükümden önce üçte bir oranında indirilir.
Malın değerinin azlığı cezada üçte birden yarıya kadar indirim sağlayabilir.
Zimmet yönünden cezanın belirlenmesi aşamalı yapılır: önce ilgili fıkra ve temel aralık, sonra suça özgü özel hâller, ardından uygulanabiliyorsa genel artırım veya indirim hükümleri değerlendirilir.
Suç vasfını değiştiren ayrımlar
Güveni kötüye kullanmada fail herkes olabilir; zimmette kamu görevlisi ve görev nedeniyle teslim edilen mal aranır.
Her muhasebe açığı zimmet değildir; mal edinme veya malik gibi tasarruf kastı kurulmalıdır.
Kasa ve banka kayıtları, teslim-tesellüm belgeleri, görev tanımı, harcama belgeleri ve malın kullanım izi bilirkişi incelemesiyle değerlendirilir.
Olayın belirleyici yönleri
- Fiil, TCK m.247-249 içinde hangi hareket veya fıkra kapsamına giriyor?
- Failin görevi ve işlem üzerindeki yetkisi hangi belge ve kayıtlarla belirleniyor?
- İdari usulsüzlükten farklı olarak suç tipinin aradığı kast, menfaat veya özel amaç hangi delille destekleniyor?
Soruşturma usulü
Şikâyete bağlı değildir.
Uzlaştırma kapsamında değildir.
Tutuklama için kuvvetli şüpheyi destekleyen somut deliller ile kaçma, delilleri karartma veya tanığa baskı riski gibi nedenler aranır; tedbirin ölçülülüğü de ayrıca değerlendirilir.
Zimmet yönünden tek bir delil veya yalnızca ceza miktarı kesin sonuç vermez.
Genel bilgi: zimmet suçu ve cezası dosyalarında sonuç, yalnız suç adına bakılarak kurulmaz. Olayın ayrıntıları, uygulanacak hüküm ve usul koşulları ayrıca incelenir.